لنف ادم | آیا لنف ادم خطرناک است؟

لنف ادم

لنف ادم به تورم بافتی اشاره دارد که در اثر تجمع مایع غنی از پروتئین ایجاد می شود که معمولا از طریق سیستم لنفاوی بدن تخلیه می‌شود. این بیماری بیشتر بازوها یا پاها را درگیر می‌کند. اما می‌ تواند در دیواره قفسه سینه، شکم، گردن و اندام تناسلی نیز رخ دهد. غدد لنفاوی بخش مهمی از سیستم لنفاوی بدن شما هستند؛ لنف ادم می تواند ناشی از درمان های سرطانی باشد که غدد لنفاوی شما را از بین می برند یا به آنها آسیب می رسانند. هر نوع مشکلی که تخلیه مایع لنفاوی را مسدود کند، می‌تواند باعث بروز لنف ادم شود.

در ماموگرافی، بافت فیبروگلاندولار ترکیبی از بافت غده‌ای و فیبری سینه را نشان می‌دهد. پس از جراحی یا پرتودرمانی سرطان پستان، تغییرات این بافت می‌تواند بر جریان لنف تأثیر گذاشته و در برخی بیماران ریسک لنف ادم را افزایش دهد.

در مراحل اولیه لنف ادم، ممکن است فرد علائمی مانند درد و سنگینی دست، خواب رفتگی انگشتان و تنگ شدن لباس در ناحیه آسیب دیده را تجربه کند؛ اما با پیشرفت بیماری، تورم به طور قابل توجهی در انگشتان، بازو، زیربغل و حتی سراسر بدن، قابل مشاهده خواهد بود. خبر خوب این است که با بالا نگه داشتن عضو آسیب دیده می توان تا حدی تورم ناشی از لنف ادم را کاهش داد؛ در مراحل پیشرفته تر نیز می توان با فشرده سازی ناحیه آسیب دیده برای تخلیه مایعات، فیزوتراپی، دارو و یا جراحی این عارضه را بهبود بخشید.

سیستم لنفاوی چیست؟

سیستم لنفاوی شما، بخشی از سیستم ایمنی بدن شما بوده که وظایف زیادی برعهده دارد؛ این وظایف شامل محافظت از بدن شما در برابر مهاجمان بیماری زا، حفظ سطح مایعات بدن، جذب چربی های دستگاه گوارش و حذف ضایعات سلولی هستند. انسداد، بیماری یا عفونت، می‌تواند بر عملکرد سیستم لنفاوی شما تاثیر بگذارد. سیستم لنفاوی شبکه‌ای از بافت‌ها، عروق و اندام‌ها است، که با هم کار می‌کنند، تا مایع بی‌رنگ و آبکی به نام لنف را به سیستم گردش خون (جریان خون شما) برگردانند.

روزانه حدود 20 لیتر پلاسما از طریق شریان های بدن و عروق خونی شریانی کوچک تر و مویرگ ها، در بدن جریان دارد؛ که پس از رساندن مواد مغذی به سلول ها و بافت های بدن، و دریافت مواد زائد آنها، حدود 17 لیتر از طریق رگ ها به گردش خون بازگردانده می‌ شود. سه لیتر باقی مانده از طریق مویرگ ها و به بافت های بدن ش ما نفوذ می‌کند؛ سیستم لنفاوی این مایع اضافی را که اکنون لنف نامیده می‌شود، از بافت‌های بدن شما جمع‌آوری کرده و آن را به امتداد حرکت می‌دهد تا در نهایت به جریان خون شما بازگردد.

علت ایجاد لنف ادم چیست؟

لنف ادم انواع مختلفی دارد؛ لنف ادم اولیه در اثر تغییرات (جهش) در ژن های مسئول توسعه سیستم لنفاوی، ایجاد می‌شود. ژن‌های معیوب باعث می‌ شوند قسمت‌هایی از سیستم لنفاوی که مسئول تخلیه مایع هستند، به درستی رشد نکنند، یا آنطور که باید کار نکنند.

لنف ادم اولیه اغلب ارثی است؛ اگرچه، هر کودکی که از فرد مبتلا به این عارضه متولد می‌شود، لزوما خودش به آن مبتلا نمی‌شود.

لنف ادم ثانویه در افرادی ایجاد می‌شود که قبلا سیستم لنفاوی طبیعی داشتند و سپس آسیب می‌بیند. این آسیب می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد که برخی از شایع ترین علل آن در زیر توضیح داده شده است:

جراحی برای سرطان

آسیب دیدن غدد لنفاوی در طول جراحی برای درمان سرطان به ویژه سرطان سینه، می تواند یکی از دلایل اصلی بروز لنف ادم ثانویه باشد. با تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری سرطان سینه، ممکن است بتوان از درمان های تهاجمی تر، مانند جراحی برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل که دلیل اصلی ابتلا به لنف ادم است، جلوگیری کرد.

رادیوتراپی

هر چند در رادیوتراپی از دوزهای کنترل شده انرژی (پرتو) برای از بین بردن بافت های سرطانی استفاده می‌کند، اما این کار می‌تواند به بافت های سالم نیز آسیب برساند؛ اگر رادیوتراپی برای از بین بردن سلول های سرطانی در سیستم لنفاوی شما نیاز باشد، این خطر وجود دارد که سیستم لنفاوی به طور دائم آسیب ببیند و نتواند مایع را به درستی تخلیه کند.

عفونت ها

یک عفونت، مانند سلولیت، گاهی اوقات می‌تواند باعث لنف ادم شود؛ سلولیت شدید می تواند به بافت اطراف سیستم لنفاوی آسیب برساند و باعث زخم شدن آن شود. همچنین فیلاریازیس که یک بیماری انگلی است و توسط کرم های میکروسکوپی و نخ مانند ایجاد می‌شود، نیز می تواند باعث لنف ادم شود. این کرم های بالغ فقط در سیستم لنفاوی انسان زندگی می‌کنند و عملکرد سیستم تخلیه لنفاوی را دچار اختلال می کنند. فیلاریازیس یک علت شایع لنف ادم در سراسر جهان است.

التهاب

شرایط پزشکی که باعث قرمز شدن و تورم قسمتی از بافت بدن می‌شود نیز، می‌ تواند به طور دائمی به سیستم لنفاوی آسیب برساند؛ شرایطی که می توانند باعث لنف ادم در اثر التهاب شوند عبارتند از:

1. اگزما
2. آرتریت روماتوئید
3. بیماری‌های وریدی

علاوه بر موارد گفته شده، بیماری‌هایی که بر جریان خون در سیاهرگ‌ها تاثیر می‌گذارند نیز، می‌توانند باعث ایجاد لنف ادم در برخی افراد شوند. وریدهای غیر طبیعی یا آسیب دیده می توانند باعث سرریزی مایعات از وریدها، به بافت  بدن شوند. این اختلال باعث می شود، بخش هایی از سیستم لنفاوی که مسئول تخلیه این مایعات هستند، تحت تأثیر قرار گرفته و در نهایت آسیب ببینند.

چاقی

چاقی یکی دیگر از علل احتمالی لنف ادم ثانویه است؛ افرادی که چاق هستند، به ویژه آن هایی که اضافه وزن زیادی دارند، در معرض افزایش خطر ابتلا به تورم اعضای بدن قرار دارند. علت دقیق بروز این بیماری در افراد چاق هنوز مشخص نیست؛ اما به نظر می‌سد در این افراد، بافت چربی اضافی به طریقی بر کانال های لنفاوی تاثیر می‌گذارد و عبور مایعات لنف از طریق آنها را، کاهش می‌دهد. در این حالت، کاهش وزن بخش مهمی از درمان است و حتی کاهش وزن  جزئی، می‌تواند تفاوت زیادی در تورم ایجاد کند.

تروما و آسیب

در تعداد کمی از موارد، لنف ادم می‌تواند در اثر آسیب تصادفی به سیستم لنفاوی ایجاد شود؛ به عنوان مثال، گاهی اوقات ممکن است پس از یک تصادف جاده ای که در آن کبودی گسترده یا از بین رفتن بافت نرم رخ می‌دهد، اتفاق بیافتد.

بی حرکتی

حرکت و ورزش به تخلیه لنف کمک می‌کند؛ زیرا فعالیت ماهیچه های اطراف عروق لنفاوی مایع را به داخل و در امتداد آنها هدایت می‌کند. بنابراین بی تحرکی می‌تواند منجر به لنف ادم شود؛ زیرا مایع موجود در سیستم لنفاوی، نمی‌تواند در طول مسیر تعیین شده، حرکت کند. به عنوان مثال، افرادی که به دلیل بیماری، آسیب عصبی یا آرتریت برای مدت زمان طولانی تحرک محدودی دارند، ممکن است بیشتر در معرض خطر ادم لنفاوی باشند.

لنف ادم پس از سرطان سینه

همان‌طور که در پاراگراف های قبل گفته شد؛ درمان سرطان می‌تواند شامل جراحی، برای برداشتن بخش هایی از سیستم لنفاوی باشد. جراح سعی می‌کند آسیب به سیستم لنفاوی شما را محدود کند، اگرچه این کار همیشه ممکن نیست. بنابراین اگر برای درمان سرطان نیاز به برداشت غدد لنفاوی باشد، ممکن است بیمار بلافاصله بعد از جراحی یا طی چند سال آینده به لنف ادم مبتلا شود.

برخی بیماری‌های سینه مانند تغییرات بافتی، کیست‌ها یا پس از جراحی و پرتودرمانی، می‌توانند جریان لنف را تحت تأثیر قرار دهند و ریسک لنف ادم را افزایش دهند. برخی از شایع‌ترین سرطان‌هایی که در طول درمان آنها، این اتفاق می‌افتد عبارتند از:

• سرطان پستان
• سرطان پوست (ملانوم)
• سرطان‌های زنان، مانند سرطان دهانه رحم و سرطان فرج
• سرطان‌های دستگاه تناسلی، مانند سرطان پروستات یا سرطان آلت تناسلی

از بین موارد گفته شده سرطان سینه در زنان، شایع ترین دلیل بروز لنف ادم است؛ زیرا در شرایط حاد معمولا پزشک ناچار است، علاوه بر بافت سرطانی سینه، قسمت زیادی از غدد لنفاوی زیر بغل را نیز تخلیه کند. علاوه بر این مراحل بعدی درمان، مانند پرتودرمانی و شیمی درمانی نیز، می‌ تواند به غدد لنفاوی آسیب برساند و موجب بروز تورم شوند.

درمان لنف ادم

بهترین روش درمان لنف ادم و جلوگیری از مرگ ناشی از آن، تخلیه لنفاوی دستی (DLT) است؛ DTL نوعی ماساژ تخصصی است، که برای کمک به بهبود جریان لنف در بدن استفاده می شود. این ماساژ که توسط یک فیزیوتراپ آموزش دیده انجام می شود، می تواند به تخلیه مایع اضافی از بافت های آسیب دیده و کاهش تورم کمک کند؛ همچنین می تواند در بهبود گردش خون و تقویت سیستم ایمنی بدن موثر باشد.

DLT شامل حرکات ملایم و کششی است که به حرکت مایع لنف در سراسر بدن کمک می کند، و معمولا به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع برای لنف ادم، همراه با سایر روش ها مانند فشرده سازی، فیزیوتراپی و ورزش توصیه می شود.

هرچند در حال حاضر، هنوز درمان قطعی برای لنف ادم وجود ندارد، اما پژوهشگران در حال توسعه تکنولوژی های جدید و نوآورانه ای برای مدیریت این بیماری و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به آن هستند. برخی از این روش های امیدوارکننده عبارتند از:

• لیپوساکشن فوق ارتعاشی؛ این روش از امواج صوتی برای تخلیه مایع اضافی از بافت های آسیب دیده استفاده می کند.
• تحریک الکتریکی عضلات؛ این روش از جریان الکتریکی برای تحریک عضلات و بهبود جریان لنف استفاده می کند.
• درمان با لیزر؛ لیزر درمانی می تواند به کاهش التهاب و بهبود گردش خون کمک کند.
• نانوتکنولوژی؛ محققان در حال بررسی استفاده از نانوذرات برای انتقال داروها به طور مستقیم به سیستم لنفاوی هستند.
• طب ترمیمی؛ این روش از سلول های بنیادی یا مهندسی بافت، برای بازسازی سیستم لنفاوی آسیب دیده استفاده می کند.

اینها تنها چند نمونه از تحقیقات هیجان انگیز، در حال انجام هستند؛ با پیشرفت های مداوم در علم و فناوری، امیدواریم در آینده نزدیک درمان های موثرتر و ماندگارتری، برای لنف ادم پیدا شود. علاوه بر این پیشرفت های تکنولوژیکی، روش های درمانی سنتی مانند ماساژ تخلیه لنفاوی، فشرده سازی و فیزیوتراپی نیز همچنان نقش مهمی در مدیریت لنف ادم دارند.

پروتز سینه پس از ماستکتومی برای پیشگیری از لنف ادم

اگر به بازسازی سینه به عنوان بخشی از بهبودی خود فکر می‌کردید، اما نگران بروز لنف ادم بعد از آن هستید، باید بگوییم خوشبختانه چندین گزینه در این زمنیه وجود دارد که می توانید در مورد آنها با دکتر وحید حریری، جراح پستان و فلوشیپ جراحی زیبایی، مشاوره کنید. دکتر حریری به تمام سوالات شما در مورد بازسازی سینه بعد از ماستکتومی و نوآوری های جدید جلوگیری از بروز لنف ادم، پاسخ می‌دهد.

خبر خوب این است که هم اکنون می‌ توانید لنف ادم خود را درمان کرده و سینه خود را بازسازی کنید! بازسازی کامل سینه اتولوگ (TBAR)، تکنیکی است که در آن جراح از بافت بدن خود بیمار، که معمولا از دیواره شکم (محل اهداکننده) برداشته می‌شود، برای بازسازی سینه جدید استفاده می‌کند. بافت منتقل شده شامل برخی از غدد لنفاوی طبیعی از دیواره شکم بیمار است؛ هنگامی که این غدد لنفاوی به سینه شما منتقل می‌شوند، می‌توانند به تخلیه مایع لنفاوی و درمان لنف ادم ناشی از ماستکتومی کمک کنند.

البته، گزینه های دیگری برای بازسازی سینه بعد از سرطان سینه، وجود دارد که می‌توانید با جراح موردنظر خود، در این زمینه صحبت کنید و مناسب ترین گزینه را انتخاب نمایید.

چه کسانی در معرض ابتلا به لنف ادم هستند؟

لنف ادم اولیه نادر است و تصور می شود از هر 6000 نفر حدود 1 نفر به این عارضه مبتلا می‌شوند. لنف ادم ثانویه بسیار شایع تر است! حدودا 2 نفر از هر 10 نفر مبتلا به سرطان پستان و 5 نفر از هر 10 نفر مبتلا به سرطان فرج، ممکن است به لنف ادم مبتلا شوند؛ از هر 10 نفر مبتلا به سرطان آلت تناسلی نیز، معمولا 3 نفر به لنف ادم مبتلا می‌شوند.

آیا لنف ادم خطرناک است؟

در پاسخ به این سوال باید بگویین، لنف ادم خطر ابتلا به عفونت در ناحیه متورم را افزایش می‌دهد؛ دلیل این امر این است که سیستم لنفاوی که نقش مهمی در مبارزه با عفونت ها دارد، در این ناحیه به درستی کار نمی کند. از این رو، زخم هایی که در ناحیه درگیر با لنف ادم قرار دارند، ممکن است کندتر بهبود پیدا کنند. لنف ادم یک بیماری مادام العمر است، اما در بیشتر موارد، تا زمانی که اقدامات مناسب برای درمان آن انجام دهید، نمی‌تواند زندگی شما را تهدید کند. برای تعیین بهترین گزینه های درمانی، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید.

برخلاف تصور رایج، لنف ادم به ندرت کشنده است؛ مطالعات نشان می دهد که میزان مرگ و میر سالانه به طور کلی کمتر از 5 درصد است!^{lymphedema-therapy}
با این حال، این آمار گمراه کننده است؛ زیرا مرگ و میر ناشی از لنف ادم به طور مستقیم قابل اندازه گیری نیست. علت این امر آن است که، لنف ادم اغلب در اثر شرایط دیگر مانند سرطان یا جراحی ایجاد می شود و مرگ و میر ناشی از این بیماری ها به لنف ادم نسبت داده نمی شود.

لنف ادم شایع و غیرکشنده

همان‌طور که گفته شد، برخلاف تصور رایج، لنف ادم که به دلیل تجمع مایع لنف در بافت ها ایجاد می‌شود، به ندرت کشنده است؛ در واقع، اکثر افراد مبتلا به این بیماری می توانند با درمان مناسب، زندگی طولانی و سالمی داشته باشند. با این حال، این بدان معنا نیست که لنف ادم، یک بیماری بی ضرر است! این بیماری می تواند باعث درد، ناراحتی و ناتوانی قابل توجهی شود و کیفیت زندگی فرد را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد.

با تشخیص و درمان زودهنگام، می توان خطر عوارض جدی و مرگ و میر ناشی از لنف ادم را به طور قابل توجهی کاهش داد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، می‌توانید با دکتر وحید حریری مشاوره کنید.

آدرس: میدان آرژانتین خیابان الوند روبروی بیمارستان کسری بن بست آریا پلاک ۲ ساختمان پزشکان آریا طبقه اول

شماره تماس مطب: 02188732902