پرتو درمانی سرطان سینه چیست؟
پرتودرمانی برای سرطان سینه از پرتوهای پرانرژی ایکس، پروتونها یا ذرات دیگر برای از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده میکند. سلولهایی که به سرعت در حال رشد هستند، مانند سلولهای سرطانی، نسبت به سلولهای طبیعی حساسترند. اشعه ایکس یا ذرات بهصورت نامرئی و بدون درد عمل میکنند.
آیا پرتو درمانی سرطان سینه را از بین می برد؟
با پرتودرمانی، پرتوها بر ناحیه خاصی از بدن شما متمرکز میشوند. این تشعشعات ساختار DNA تومور را تغییر میدهند و باعث میشوند سلولها به جای تکثیر، از بین بروند و احتمال انتشار کاهش یابد. پرتودرمانی ممکن است بهعنوان روش اولیه برای درمان و از بین بردن تومور استفاده شود، اما میتوان از آن برای موارد زیر نیز بهره برد:
- برای کوچک کردن تومور قبل از برداشتن آن با جراحی
- برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقی مانده پس از جراحی
- به عنوان بخشی از رویکرد درمانی ترکیبی با شیمیدرمانی
- زمانی که شما یک وضعیت پزشکی دارید که ممکن است شما را از شیمی درمانی باز دارد.
پرتو درمانی چه زمانی انجام میشود؟
تیم پزشکی شما پرتودرمانی شما را از طریق یک یا چند مورد از این روش ها ارائه میکند:
- تابش خارجی: دستگاهی خارج از بدن پرتوهای نامرئی پرانرژی را به داخل تومور پرتاب میکند.
- تابش داخلی: گاهی اوقات به این روش “براکی تراپی” نیز میگویند. پزشکان یک دانه رادیواکتیو را در داخل بدن شما نزدیک به تومور قرار میدهند. ممکن است آن را بگذارند تا کارش را انجام دهد یا ممکن است به زودی آن را خارج کنند.
- تابش سیستمیک: اگرچه کمتر رایج است، ممکن است پزشک استفاده از پرتو را به عنوان یک درمان سیستمیک که در سراسر بدن کار میکند، پیشنهاد دهد. این بدان معناست که شما آن را از قرصی که میبلعید یا از طریق یک سوزن یا پورت وارد یکی از رگ های خود میکنید.
مدت زمان پرتو درمانی چقدر است؟
مدت زمان پرتودرمانی معمولاً کوتاه است و هر جلسه حدود 10 دقیقه طول میکشد، اما بسته به نوع سرطان، اندازه و موقعیت تومور و پروتکل درمانی، ممکن است کمی طولانیتر شود. قبل از شروع پرتو درمانی، پزشک محل دقیق تابش را مشخص میکند تا پرتوها فقط سلولهای سرطانی را هدف قرار دهند و کمترین آسیب به بافتهای سالم وارد شود. معمولاً درمان در چند جلسه منظم انجام میشود تا اثرگذاری حداکثری داشته باشد و عوارض جانبی کاهش یابد.
پرتو درمانی چند جلسه است؟
پرتودرمانی معمولاً بهصورت روزانه و برای حدود ۵ تا ۸ هفته انجام میشود. جلسات در روزهای کاری برگزار میشوند و تعطیلات آخر هفته به سلولهای طبیعی بدن فرصت میدهد تا بهبود یابند. در برخی موارد، از دورههای کوتاهتر پرتودرمانی نیز برای کاهش علائم یا تسکین درد استفاده میشود، بدون اینکه اثرگذاری درمان اصلی کاهش یابد. تعداد دقیق جلسات پرتو درمانی به نوع سرطان، اندازه و موقعیت تومور و برنامه درمانی پزشک بستگی دارد. اما آیا تعداد جلسات شیمی درمانی سرطان پستان نیز به همین میزان تعیین می شود؟
فرق پرتو درمانی با شیمی درمانی
پرتودرمانی و شیمیدرمانی هر دو از روشهای مؤثر در درمان سرطان سینه هستند، اما تفاوتهای اساسی در نحوه عملکرد و کاربرد دارند. شیمیدرمانی از داروهای ضدسرطانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی در سراسر بدن استفاده میکند و میتواند بهصورت خوراکی یا تزریقی تجویز شود. این روش بهویژه در مواردی که سرطان به سایر قسمتهای بدن گسترش یافته است، مؤثر است.
در مقابل، پرتودرمانی از پرتوهای پرانرژی برای هدفگیری دقیق نواحی خاصی از بدن استفاده میکند و معمولاً پس از جراحی برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده بهکار میرود. انتخاب بین این دو روش بستگی به نوع، مرحله و محل سرطان، وضعیت سلامت عمومی بیمار و اهداف درمانی دارد. در بسیاری از موارد، ترکیبی از این دو روش برای دستیابی به بهترین نتیجه درمانی توصیه میشود.
برای درمان سرطان سینه پرتو درمانی بهتر است یا شیمی درمانی
هر دو نوع درمان پرتودرمانی و شیمی درمانی اهداف مشابهی دارند:
- درمان: خلاص شدن از شر تمام سلولهای سرطانی و جلوگیری از بازگشت سرطان
- کنترل: کوچک کردن یا کند کردن تومورهای سرطانی و جلوگیری از گسترش سلولها به سایر قسمتهای بدن
- تسکین: کاهش اندازه تومورها برای کم کردن درد و سایر علائم دشوار
هنگامی که درمان ممکن نیست، هر دو روش درمانی میتوانند ابزارهای قدرتمندی برای کاهش سرعت پیشرفت سرطان و تسکین درد و سایر علائم ناراحت کننده باشند.
داروهای شیمیدرمانی در جریان خون گردش میکنند و سلولهای سرطانی را در هر نقطه از بدن میکشند یا کوچک میکنند، نه فقط در محل شروع تومور اولیه. به دلیل اینکه این داروها کل سیستم بدن را درگیر میکنند، به آنها «سیستمیک» گفته میشود. در مقابل، پرتودرمانی از پرتوهای نامرئی انرژی به جای دارو استفاده میکند و معمولاً یک درمان «موضعی» است که پرتوها را دقیقاً به ناحیهای که سلولهای سرطانی رشد میکنند، متمرکز میکند.
نوع و مرحله سرطان و همچنین مدت زمان درمان به پزشک شما کمک میکند تعیین کند که به کدام روش درمان نیاز دارید یا آیا ترکیبی از آنها لازم است. در بسیاری از موارد، پزشک ترجیح میدهد با چند ابزار مختلف به درمان نزدیک شود. این ابزارها ممکن است شامل شیمیدرمانی، پرتودرمانی، جراحی برای برداشتن تومورها، درمانهای هدفمند و گزینههای دیگر باشند. شما و تیم پزشکی ممکن است چند طرح درمانی متفاوت ارائه دهید که همگی میتوانند موثر باشند. از پرسیدن سوال درباره مزایا و معایب هر روش نترسید.
عوارض پرتو درمانی سینه و شیمی درمانی
در کنار کشتن سلول های سرطانی، هم شیمیدرمانی و هم پرتو درمانی میتوانند به سلولهای سالم نیز آسیب برسانند. شدت و نوع عوارض جانبی به نوع و دوز درمان و همچنین ویژگی های فردی بیمار بستگی دارد؛ برخی افراد ممکن است عوارض جدیتری تجربه کنند ولی باید قبل از تصمیم گیری از عوارض شیمی درمانی نکردن نیز مطلع باشید.
اگر تصمیم شما برای مقابله با بیماری، شیمی درمانی و پرتو درمانی باشد، می توانید همواره درباره هرگونه عارضه با تیم مراقبتهای بهداشتی خود مشورت کنید، زیرا آن ها می توانند توصیهها و راهنمایی های خاصی برای کاهش و مدیریت علائم ارائه دهند.
در ادامه، برخی از عوارض جانبی مشترک پرتو درمانی و شیمی درمانی عبارتند از:
- خستگی
- ریزش مو
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- تغییرات پوستی (لایه برداری، خشکی، تحریک)
- کم خونی (تعداد کم گلبول های قرمز خون)
از آنجایی که تشعشع روی یک ناحیه خاص متمرکز میشود، ممکن است عوارض جانبی بیشتری را در آن نقطه مشاهده کنید. برای مثال، درمان روی گردن ممکن است بلع را برای شما سخت کند. تشعشع روی قفسه سینه ممکن است باعث سرفه یا تنگی نفس شما شود. از آنجایی که شیمی درمانی سیستمیک است، تمایل به ایجاد علائم عمومی تری دارد. هر گونه عوارض جانبی را که متوجه شدید به تیم پزشکی خود بگویید. آنها میتوانند درمانهای شما را تنظیم کنند یا داروهایی اضافه کنند تا در صورت امکان به شما کمک کنند تا آنها را مدیریت کنید.
به طور کلی با شیمی درمانی و پرتودرمانی، احتمال بروز برخی عوارض جانبی زیاد است. اما این بدان معنا نیست که شما نمیتوانید کاری در مورد آنها انجام دهید. در اینجا چند نکته برای مقابله با عوارض جانبی درمان های سرطان وجود دارد:
- از پزشک خود در مورد داروهایی که میتوانید برای درمان تهوع و استفراغ مصرف کنید، بپرسید.
- اگر حالت تهوع دارید، یک پد الکلی روی پل بینی خود قرار دهید.
- بستنی بخورید تا درد ناشی از زخم های دهان کاهش یابد.
- برای تسکین حالت تهوع، دمنوش زنجبیل یا چای زنجبیل بنوشید.
- وعده های غذایی خود را تقسیم کنید تا کوچکتر و راحت تر بخورید.
- روی خوردن غذاهایی که دارای مواد مغذی و پروتئین بالایی هستند تمرکز کنید.
- دست های خود را مرتب بشویید تا دچار عفونت نشوید.
آیا سرطان سینه با پرتو درمانی درمان می شود؟
شیمیدرمانی و پرتودرمانی دو مورد از رایجترین روشهای درمان سرطان سینه هستند. انتخاب بین شیمیدرمانی یا پرتودرمانی به نوع و محل سرطان و وضعیت کلی سلامت بیمار بستگی دارد. تفاوت اصلی این دو روش در نحوه تحویل درمان است: شیمیدرمانی معمولاً از طریق انفوزیون وریدی یا درگاه دارویی انجام میشود و گاهی بهصورت خوراکی مصرف میشود، در حالی که پرتودرمانی پرتوها را دقیقاً بر ناحیه خاصی از بدن متمرکز میکند. هدف هر دو روش، از بین بردن سلولهای سرطانی و کاهش تأثیرات آن بر بافتهای سالم بدن است.
