عوارض پرتو درمانی سرطان سینه | چطور عوارض پرتودرمانی سرطان پستان را کمتر کنیم؟

انواع پرتودرمانی

بعد از مراجعه به نپزشک و تشخیص سرطان سینه، پزشک بنا به شرایط بیمار و میزان گسترش بیماری، از راهکارهای مختلی همچون جراحی، شیمی درمانی و یا پرتودرمانی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. در درمان سرطان سینه با رادیوتراپی، از دو روش اصلی تابش پرتو خارجی و براکی تراپی (یا پرتو درمانی داخلی) استفاده می‌شود، که در ادامه این روش‌ها را معرفی می‌کنیم.^{www.cancer.org}

تابش پرتو خارجی

در این نوع از رادیوتراپی سرطان سینه، از یک دستگاه شتاب دهنده خطی استفاده می‌شود، که پرتوهای پر انرژی را به ناحیه تحت درمان می‌تاباند. 3 نوع خاص از پرتوهای پرانرژی برای پرتودرمانی خارجی پستان مورد استفاده قرار می‌گیرند، که عبارتند از:

1. پروتون تراپی؛ که اغلب ایمن نبوده و به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
2. پرتو درمانی استریو تاکتیک؛ که برای درمان متاستازها در مغز یا ستون فقرات به کار می‌رود!
3. پرتو درمانی حین جراحی

عوارض رادیوتراپی سرطان سینه با تابش پرتوهای خارجی:

• احساس خستگی و ضعف
• تورم در پستان
• تغییرات پوستی
• علائمی مانند قرمزی، تیرگی پوست
• پوسته پوسته شدن ناحیه تحت درمان
• کوچک‌تر شدن پستان و سفت شدن پوست
• لنف ادم
• درد شانه
• تورم بازو و قفسه سینه
• ضعیف شدن دنده‌ها

بانوان شیرده نیز نباید از پستان تحت درمان، برای شیر دادن به نوزاد خود استفاده کنند. علاوه بر این موارد، تابش پرتو به قفسه سینه، می‌تواند اعصاب بازو را تحت تاثیر قرار داده و به آن‌ها آسیب بزند!

پرتودرمانی داخلی یا براکی تراپی

در این نوع از رادیوتراپی، یک منبع کوچک حاوی مواد رادیواکتیو در محل تومور در داخل بافت پستان مهروموم می‌شود؛ این روش به‌خصوص در مراحل اولیه سرطان سینه کاربرد دارد و به بیمار امکان می‌دهد بدون نیاز به حضور مکرر در مراکز درمانی، دوره پرتودرمانی را پشت سر بگذارد.

عوارض براکی تراپی سرطان پستان:

1. احساس درد در ناحیه پستان
2. آسیب به بافت چربی سینه
3. قرمزی و کبودی در محل درمان
4. ضعف و شکستگی دنده‌ها در موارد نادر
5. جمع شدن مایع در پستان یا سرما
6. ایجاد عفونت

عوارض پرتودرمانی سرطان سینه در کوتاه مدت

عوارض رادیوتراپی برست کنسر در کوتاه‌مدت معمولا شامل تورم، خستگی، مشکلات پوستی و کاهش تحرک بازو است. این علائم در طول جلسات درمان افزایش یافته و معمولا تا چند هفته پس از پایان درمان برطرف می‌شوند. مراقبت از پوست، پرهیز از گرما و سرمای مستقیم و استفاده از ضدآفتاب از روش‌های موثر در کاهش این عوارض هستند.^{www.cancerresearchuk.org}

عوارض پرتودرمانی سرطان سینه در بلند مدت

عوارض رادیوتراپی سرطان سینه که تا مدت‌ها ادامه می‌یابند، عبارتند از:

متورم شدن بازو: اغلب در افرادی دیده می‌شود که در حین جراحی، تعدادی از غدد لنفاوی برداشته شده باشند.

تغییر رنگ پوست: باعث می‌شود ناحیه تحت درمان برنزه به نظر برسد!

تغییر در شکل، اندازه و احساس سینه: به طوری که اندازه آن کوچکتر شده و پوست آن ضخیم‌تر می‌گردد.

مشکلات تنفسی: سرفه و تنگی نفس که اغلب چند ماه یا چند سال بعد از درمان ظاهر می‌گردند!

مشکلات قلبی: در موارد نادر برای کسانی رخ می‌دهند، که رادیوتراپی پستان چپ را انجام می‌دهند.

مشکلات استخوانی: در اثر ضعیف شدن بافت استخوان‌ها به وجود می‌آیند.

آسیب عصبی در ناحیه بازو: علائمی مانند گزگز، بی‌حسی درد و ضعف به همراه دارد و حرکت بازو و شانه را دشوار می‌سازد.

مدیریت درد و ناراحتی ناشی از پرتودرمانی

برای کنترل درد ناشی از پرتودرمانی سرطان سینه، مصرف منظم داروهای تجویز شده توسط پزشک ضروری است. حتی در صورت نداشتن درد، بهتر است داروها را در زمان تعیین‌شده مصرف کنید، زیرا این کار از تشدید درد جلوگیری کرده و روند کنترل آن را آسان‌تر می‌سازد.

از تغییر خودسرانه داروها پرهیز کنید و تنها طبق دستور پزشک عمل نمایید. توجه داشته باشید که اثرگذاری دارو ممکن است به گذر زمان نیاز داشته باشد، پس تا بهبود کامل، صبور و پیوسته درمان را ادامه دهید.

درمان عوارض پرتودرمانی سرطان سینه بر پوست

عوارض پرتودرمانی سرطان سینه بر روی پوست، به صورت قرمز شدن و تغییر رنگ آن ظاهر می‌گردند؛ درست شبیه به آفتاب سوختگی! برای درمان تغییرات پوستی ناشی از رادیوتراپی، مراقبت‌های زیر را انجام دهید:

• از آب ولرم و صابون ملایم برای شستن پوست خود استفاده کنید.
• بهتر است تا اتمام درمان از پودرها، عطرها، لوسیون‌ها، دئودورانت آلومینیومی و محصولات حاوی الکل خودداری کنید.
• به هیچ عنوان پدهای حرارتی یا کیسه یخ را مستقیما بر روی پوست محل تحت درمان قرار ندهید.
• پوشیدن کلاه و استفاده از کرم ضد آفتاب، برای محافظت از پوست بعد از رادیوتراپی الزامی است.

مقابله با استرس و اضطراب پرتودرمانی

انجام فیزیوتراپی سرطان سینه، در طول دوره درمانی این بیماری، می‌تواند به مدیریت اضطراب و استرس ناشی از آن کمک کند؛ ضمن اینکه عوارض پرتودرمانی سرطان پستان، از جمله احساس خستگی و مشکلات خلقی برطرف می‌گردند. توجه داشته باشید که فعالیت بدنی در طول درمان با پرتوهای پرانرژی، نباید شدید یا سنگین باشد؛ یک پیاده‌روی کوتاه مدت در طول روز، می‌تواند تاثیرات مثبتی بر کاهش استرس و اضطراب بیمار بگذارد.

چنانچه این استرس و اضطراب شدید و ازاردهنده باشد باید حتما به روانشناس یا روانپزشک مراجعه نمایید، روش درمانی نوروتراپی و درمان استرس و اضطراب با آر تی ام اس به عنوان یک روش درمانی بدون دارو بسیار توصیه می شود.

نقش تغذیه و سبک زندگی در کاهش عوارض پرتو درمانی سرطان سینه

حالت تهوع و استفراغ از عوارض رادیوتراپی سرطان سینه هستند، که باعث کاهش اشتها و احساس ناخوشایند در فرد می‌شوند. بنابراین علی رغم اینکه بیمار به مواد مغذی نیاز دارد، تا روند بهبودی را به خوبی پشت سر بگذارد، ممکن است با سوء تغذیه مواجه شود! در چنین مواردی لازم است بیمار از یک رژیم غذایی مناسب استفاده کند، تا بتواند ویتامین‌ها، پروتئین‌ها و مواد مغذی ضروری را دریافت کند. حفظ وزن سالم، یکی از مهم‌ترین فاکتورها برای کاهش عوارض پرتودرمانی سرطان پستان است.

دقت کنید که مصرف مکمل‌های غذایی حاوی آنتی اکسیدان، در دوران رادیوتراپی توصیه نمی‌شود؛ لازم است قبل از مصرف هر گونه دارو یا ماده غذایی، حتما با پزشک خود مشورت کنید.

نقش خانواده و تیم درمانی در کاهش عوارض پرتودرمانی

اعضای خانواده و تیم درمانی، می‌توانند از نظر روحی و روانی به بیمار کمک کنند، تا دوران درمان خود را بدون نگرانی طی کند. فراهم کردن محیط آرام برای استراحت کردن بیمار، یکی از اقدامات مفید در این زمینه خواهد بود. اعضای خانواده بیمار بهتر است با انجام برخی اقدامات حمایتی، مانند تهیه وعده‌های غذایی و مدیریت داروها نیز به او کمک نمایند.

در مواردی که عوارض پرتودرمانی سرطان سینه، با نشانه‌هایی مانند تغییر رنگ پوست، احساس خستگی یا مشکل گوارشی خود را نشان می‌دهند، اعضای خانواده می‌توانند این مشکلات را پیگیری کرده و به پزشک اطلاع دهند. تیم درمانی باید آموزش‌های لازم را در زمینه نحوه مصرف داروها و مدیریت درد، تهوع و خستگی ناشی از درمان به بیمار ارائه دهند، تا فرد بتواند دوران درمان را بهتر طی کند.

دکتر وحید حریری، یکی از بهترین پزشکان متخصص در حوزه درمان سرطان پستان هستند، که از نظر کاربران، بیشترین حمایت را از بیماران خود خواهند داشت. جهت ارتباط با دکتر وحید حریری نیا و رزرو نوبت، می‌توانید از اطلاعات تماس موجود در سایت استفاده نمایید.

آدرس مطب: میدان آرژانتین، خیابان الوند، روبروی بیمارستان کسری، بن بست آریا، ساختمان پزشکان آریا، طبقه اول، پلاک 2

تماس مستقیم با دکتر: 09120048120

تماس با منشی: 09120303249