متاستاز سرطان سینه | متاستاز سرطان پستا چیست و چگونه درمان می‌شود؟

در افراد مبتلا به سرطان سینه بدخیم، بهترین اتفاق این است که بیماری تنها به همان پستان محددود شود؛ اما در شرایط خاص، سلول‌های سرطانی ممکن است، از بافت اولیه به سایر نقاط بدن مانند استخوان‌ها، ریه، کبد و یا مغز، گسترش پیدا کنند، که به این حالت متاستاز سرطان سینه می‌گویند. این پدیده پیچیده و چالش‌برانگیز، یکی ازعوامل اصلی مرگ‌ ومیر در بیماران مبتلا به سرطان سینه، شناخته می‌شود. بر اساس بررسی‌های انجام شده توسط انجمن سرطان آمریکا (American Cancer Society)، تشخیص متاستاز در مراحل اولیه، می‌تواند موجب افزایش بقای بیماران، بین 20 تا 30 درصد شود.

متاستاز سرطان سینه چیست؟

همانطور که در ابتدا نیز توضیح داده شد، وقتی سرطان سینه به ناحیه ای دورتر از جایی که شروع شده است و به قسمت دیگری از بدن گسترش می یابد، پزشکان می گویند که سرطان «متاستاز» کرده است؛ این بیماری سرطان سینه متاستاتیک (Metastatic Breast Cancer) نیز نامیده می شود. نام دیگر سرطان سینه متاستاتیک “مرحله 4 سرطان پستان” یا سرطان پیشرفته سینه است که طبق تشخیص پزشک، سرطان اصلی به خارج از پستان و غدد لنفاوی مجاور گسترش یافته است.

سرطان سینه متاستاتیک ممکن است به هر قسمتی از بدن گسترش یابد؛ اما اغلب به استخوان ها، کبد، ریه ها و مغز سرایت می کند. حتی بعد از گسترش سرطان، نوع آن با توجه به منطقه ای که از آنجا شروع شده نامگذاری می شود؛ این منطقه “محل اولیه” یا “تومور اولیه” نامیده می شود.

به عنوان مثال، اگر سرطان سینه به ریه ها گسترش یابد، به این دلیل که سرطان در سلول های سینه شروع شده است پزشکان به آن سرطان سینه متاستاتیک می گویند نه سرطان ریه! سرطان سینه متاستاتیک زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های سرطان سینه از تومور اولیه جدا شده و وارد جریان خون یا سیستم لنفاوی می‌شوند.

این سیستم، مایعات را در سراسر بدن حمل می کند و سلول های سرطانی می توانند در مایعات دور از تومور اصلی حرکت کنند؛ سپس این سلول های سرطانی می‌توانند در قسمت‌های مختلف بدن مستقر شده، رشد کنند و تومورهای جدیدی را تشکیل دهند.

مراحل متاستاز سرطان سينه

فرایند متاستاز سرطان سینه به‌صورت مرحله‌ای و تدریجی پیش می‌رود و شامل مجموعه‌ای از تغییرات بیولوژیکی پیچیده است که به سلول‌های سرطانی اجازه می‌دهد از بافت اولیه جدا شده و در نقاط دوردست بدن مستقر شوند. این تغییرات بسته به انواع سرطان سینه شدت، سرعت و الگوی گسترش متفاوتی دارند. مراحل اصلی این فرایند عبارتند از:

۱. جداسازی سلول‌های سرطانی از تومور اولیه

در ابتدا، برخی سلول‌های سرطانی ویژگی‌های تهاجمی‌تری پیدا کرده و قادر می‌شوند از ساختار منسجم تومور اولیه جدا شوند. تغییرات ژنتیکی، کاهش اتصال سلولی و افزایش تحرک سلولی از عوامل مؤثر در این مرحله هستند.

۲. نفوذ به بافت‌های اطراف

سلول‌های جداشده با تولید آنزیم‌هایی ویژه، بافت‌های اطراف را تجزیه کرده و مسیر خود را به سمت رگ‌های خونی یا لنفاوی باز می‌کنند. این مرحله یکی از مهم‌ترین مراحل توسعه متاستاز است.

۳. ورود به جریان خون یا سیستم لنفاوی (ورود به گردش)

سلول‌های سرطانی پس از دسترسی به رگ‌ها، وارد جریان خون یا لنف می‌شوند و در سراسر بدن حرکت می‌کنند. در این مرحله، فقط تعداد کمی از سلول‌ها می‌توانند زنده بمانند، زیرا محیط گردش خون برای سلول‌های سرطانی بسیار چالش‌برانگیز است.

۴. خروج از جریان خون و استقرار در یک عضو جدید

سلول‌هایی که در جریان خون زنده مانده‌اند، در نقاطی با شرایط مناسب (مثل استخوان، کبد، ریه یا مغز) از رگ خارج می‌شوند. این سلول‌ها در بافت جدید قرار گرفته و شروع به رشد می‌کنند.

۵. ایجاد تومور ثانویه (متاستاز)

در نهایت، سلول‌های مستقرشده با تکثیر مداوم، توده‌های جدیدی را تشکیل می‌دهند که به آن‌ها «تومور متاستاتیک» گفته می‌شود. این تومورها ساختار و ویژگی‌های سلول‌های سینه را حفظ می‌کنند، حتی اگر در اندامی دیگر مانند کبد یا ریه رشد کرده باشند.

علائم متاستاز سرطان سینه

متاستاز سرطان سینه اغلب با تغییرات قابل توجهی در وضعیت جسمی و سلامت عمومی بیمار همراه است و باتتوجه به محل متاستاز، ممکن است علائم متفاتی ایجاد کند؛ تشخیص این علائم در مراحل اولیه می‌تواند نقش مهمی در مدیریت بهتر بیماری و انتخاب روش‌های درمانی مناسب داشته باشد. ازاین رو، شناخت نشانه‌ها و رفتارهای غیرمعمول در بدن اهمیت بسیاری دارد تا با مداخله به‌موقع، شانس کنترل بیماری افزایش پیدا کند.

از جمله علائم سرطان سینه متاستاتیک، پیشرفته یا ثانویه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• درد استخوان شدید
• سردردهای شدید
• بروز تغییرات در عملکرد مغز
• مشکل در تنفس
• تورم شکم
• زردی پوست یا چشم (یرقان)
• دوبینی
• تهوع
• از دست دادن اشتها
• کاهش وزن ضعف عضلانی

این نکته را در نظر داشته باشید که علائم سرطان سینه با علائم متاستاز سرطان پستان، ممکن است متفاوت باشد؛ از این رو هر درد یا تغییر غیر طبیعی در افراد مبتلا به سرطان سینه، مهم است و باید بلافاصله پیگری شود. در ادامه علائم متاستاز سرطان سینه به قسمت های مختلف بدن را بررسی می‌کنیم.

متاستاز سرطان سينه به ریه

همانطو ر که گفته شد، هنگامی که سلول های سرطانی در جریان خون یا سیستم لنفاوی قرار می گیرند، می توانند تومور جدیدی را در قسمت دیگری از بدن تشکیل دهند! در مورد متاستازهای ریه، سلول های سرطانی به ریه ها رفته و تومور جدیدی را تشکیل می دهند. از جمله علائم متاستاز سرطان سينه به ریه، می‌‌توان به تنگی نفس، سرفه های مداوم، درد قفسه سینه، خشکی مفرط، خش خش سینه و کاهش وزن بی دلیل اشاره کرد.

متاستاز سرطان سینه به تخمدان

احتمال متاستاز سرطان سینه به تخمدان بین 3 تا 30 درصد گزارش شده است! متاستاز به تخمدان معمولا در مراحل پیشرفته بیماری رخ می‌دهد و اغلب با علائم ابتدایی همراه است. هنگامی که سرطان سینه به تخمدان‌ها گسترش می‌یابد، ممکن است با علائمی مانند، درد یا ناراحتی در ناحیه لگن، نفخ یا احساس سنگینی در شکم، تغییر در عادت‌های قاعدگی یا خونریزی غیرطبیعی، و همچنین تورم شکم به دلیل تجمع مایعات (آسیت)، همراه باشد.

این علائم معمولا به مرور زمان تشدید می‌شوند و ممکن است به دلیل شباهت با سایر مشکلات زنانه، نادیده گرفته شده یا دیر تشخیص داده شوند.

متاستاز سرطان سینه به لگن

اگرچه سرطان سینه می‌تواند به هر استخوانی در بدن متاستاز دهد، اما بیشتر به ستون فقرات، لگن، دنده‌ها و استخوان‌های بلند بازوها و پاها (هومروس و استخوان ران)، گسترش پیدا می‌کند. درد استخوان معمولا اولین علامت متاستاز است و می‌تواند به تدریج یا به صورت ناگهانی بروز کند!

هرچند متاستاز به استخوان‌های لگن در سرطان سینه نادرتر است، اما درد شدید در ناحیه لگن و کمر، کاهش توانایی حرکتی، و در برخی موارد شکستگی استخوانی حتی با ضربات خفیف، می‌تواند نشان دهنده متاستاز سرطان به این ناحیه از بدن باشد.

متاستاز سرطان سینه به مغز

حدود 10 تا 15 درصد از افرادی که به سرطان سینه مرحله IV مبتلا هستند، متاستاز مغزی را تجربه می‌کنند! در بیشتر موارد، سرطان سینه ابتدا به سایر نقاط بدن مانند استخوان‌ها، ریه‌ها یا کبد گسترش یافته و سپس به مغز سرایت می‌کند؛ با این حال، در حدود 17 درصد از افراد مبتلا به متاستاز مغزی، سرطان فقط به مغز، گسترش پیدا کرده است.

علائم متاستاز مغزی بسته به محل و اندازه تومور متفاوت بوده و ممکن است شامل سردردهای شدید و مداوم، تشنج، تغییرات در بینایی، مشکلات تعادلی و هماهنگی، ضعف یا بی‌حسی در یک طرف بدن و اختلالات حافظه یا تغییرات رفتاری باشد.

متاستاز سرطان سينه به استخوان

متاستاز سرطان سينه به استخوان یکی از شایع‌ترین مسیرهای گسترش این سرطان است. زمانی که سلول‌های سرطانی از بافت سینه جدا شده و وارد استخوان‌ها می‌شوند، تعادل طبیعی بین تجزیه و بازسازی استخوان را مختل می‌کنند.

در برخی بیماران، سلول‌های سرطانی تجزیه و تخریب بافت استخوانی را افزایش می‌دهند و باعث ضعیف شدن استخوان می‌شوند که این وضعیت به متاستاز استئولیتیک (Osteolytic) معروف است. در مقابل، گاهی این سلول‌ها تولید بیش‌ازحد استخوان جدید را تحریک کرده و موجب رشد غیرطبیعی بافت استخوانی می‌شوند؛ حالتی که متاستاز استئوبلاستیک (Osteoblastic) نام دارد.

علائم متاستاز سرطان سينه به استخوان

علائم متاستاز سرطان سینه به استخوان عبارتند از:

• درد شدید و مداوم در استخوان‌ها
• شکستگی‌های غیرطبیعی حتی بر اثر ضربه‌های خفیف
• تورم یا حساسیت در ناحیه درگیر
• کاهش دامنه حرکتی و محدودیت در انجام فعالیت‌های روزمره
• فشار بر نخاع همراه با بی‌حسی ضعف
• عضلانی یا احتمال فلج در برخی نواحی بدن

متاستاز سرطان سینه به پوست

سلول‌های سرطانی سینه گاهی ممکن است در پوست هم گسترش پیدا کنند! معمولا این عارضه در نواحی نزدیک به محل اولیه سرطان، مانند پوست دیواره قفسه سینه یا اطراف زخم جراحی، بیشتر دیده می‌شود.

علائم متاستاز سرطان سینه به پوست می‌تواند شامل ایجاد توده‌های کوچک یا برجستگی‌های سخت روی پوست، قرمزی یا تغییر رنگ ناحیه، زخم‌های پوستی که بهبود پیدا نمی‌کنند، و یا ضایعاتی شبیه به جوش یا کهیر باشد. همچنین پوست ممکن است نازک و حساس شود و برخی بیماران احساس سوزش یا درد در ناحیه آسیب‌دیده را گزارش کرده‌اند.

متاستاز سرطان سینه به کبد

سرطان سینه در برخی موارد، پیش از آنکه به استخوان‌ها، ریه‌ها یا مغز برسد، در حدود ۵ تا ۱۲ درصد بیماران می‌تواند به کبد گسترش یابد. متاستاز سرطان سینه به کبد زمانی رخ می‌دهد که سلول‌های سرطانی از بافت سینه جدا شده و از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی وارد کبد می‌شوند.

در این شرایط، بیمار ممکن است نشانه‌هایی مانند احساس درد یا فشار در قسمت بالایی و راست شکم، کاهش وزن بدون دلیل مشخص، کم شدن اشتها، تهوع، خستگی مفرط و بروز زردی صورت یا چشم‌ها را تجربه کند.

همچنین تجمع مایع در شکم و ایجاد حالت تورم، ضعف عمومی و احساس ناخوشی نیز ممکن است به دلیل اختلال عملکرد کبد رخ دهد. در برخی موارد و بسته به شرایط فرد، پزشکان ممکن است گزینه‌هایی مانند جراحی یا درمان‌های دیگر را برای کنترل پیشرفت بیماری در نظر بگیرند.

علائم متاستاز سرطان سينه به کبد

• درد یا احساس فشار در قسمت راست و بالای شکم
• کاهش وزن بدون دلیل
• کاهش اشتها
• تهوع یا احساس ناخوشی
• خستگی شدید و مداوم
• زردی پوست و چشم‌ها (یرقان)
• تورم شکم
• ضعف یا احساس ناخوشی عمومی

متاستاز سرطان سینه به رحم

سرطان سینه می‌تواند به اندام‌های لگنی، از جمله تخمدان‌ها، نیز متاستاز دهد! اگرچه متاستاز به رحم و دهانه رحم کمتر گزارش شده است، اما مواردی از آن وجود دارد. در واقع، درگیری رحم توسط سرطان سینه متاستاتیک بسیار نادر است و در اغلب موارد، منشأ درگیری رحم از سایر نواحی دستگاه تناسلی، به‌ویژه تخمدان‌ها، است.

علائم متاستاز سرطان سینه به رحم ممکن است شامل خونریزی غیرطبیعی رحمی، درد لگنی، تورم در ناحیه شکم و تغییرات در سیکل قاعدگی باشد. این علائم به دلیل درگیری و اختلال در عملکرد طبیعی رحم و اندام‌های مجاور، بروز می‌کند.

درمان سرطان متاستاز سینه

اگر چه سرطان سینه متاستاتیک به قسمت دیگری از بدن گسترش یافته است، اما همچنان به عنوان سرطان سینه شناخته می شود و درمان می گردد! به عنوان مثال سرطان سینه که به استخوان ها گسترش یافته است همچنان سرطان سینه است (نه سرطان استخوان). برخلاف سرطان سینه‌ای که در سینه یا غدد لنفاوی مجاور باقی می‌ ماند، نمی‌توانید از شر تمام سرطانی که به سایر قسمت‌ های بدن گسترش یافته خلاص شوید. در کنار انتخاب روش‌های درمانی، شناخت عوامل موثر بر عود سرطان سینه نیز اهمیت دارد، زیرا بازگشت بیماری می‌تواند بر نوع درمان و پیش‌آگهی بیمار تأثیر بگذارد.

خوشبختانه امروزه، سرطان سینه متاستاتیک قابل درمان است، و درمان آن به صورت اختصاصی برروی  افزایش طول عمر و حفظ کیفیت زندگی متمرکز است. درمان دقیق سرطان سینه متاستاتیک، ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و برنامه درمانی اغلب توسط عوامل زیادی تعیین می گردد، از جمله:

• بیولوژی تومور (ویژگی های سلول های سرطانی)
• جایی که سرطان گسترش یافته است.
• علائم شما
• درمان های قبلی سرطان سینه
• اهداف و ترجیحات شخصی

پس از انجام آزمایش، پزشک در مورد گزینه های درمانی، با شما صحبت خواهد کرد؛ برنامه درمانی ممکن است شامل درمان‌های خاصی باشد که در زیر توضیح داده شده است، اما ممکن است در ترکیبی متفاوت یا با سرعت متفاوتی استفاده شوند. همچنین برنامه مراقبتی شما، ممکن است شامل درمان علائم و عوارض جانبی باشد که بخش مهمی از مراقبت در طول دوران نقاهت سرطان است.

هورمون درمانی

درمان هورمونی، که به آن درمان غدد درون‌ریز نیز گفته می‌شود، یک روش مؤثر برای بسیاری از تومورهای دارای گیرنده‌های استروژن (ER) یا پروژسترون (PR) مثبت است؛ تومورهای دارای گیرنده‌های هورمونی مثبت از این هورمون‌ها برای رشد خود استفاده می‌کنند. هدف درمان هورمونی، کاهش سطح استروژن و پروژسترون در بدن، یا جلوگیری از دسترسی این هورمون‌ها به سلول‌های سرطانی است.

با مسدود کردن این دسترسی، سلول‌های سرطانی نمی‌توانند از هورمون‌ها برای رشد و گسترش خود استفاده کنند؛ زنانی که هنوز دوران یائسگی را تجربه نکرده‌اند، معمولاً با تاموکسیفن یا داروهایی که تولید هورمون توسط تخمدان‌ها را متوقف می‌کنند، همراه با سایر داروها، تحت درمان قرار می‌گیرند.

شیمی درمانی

در این روش از داروها برای جلوگیری از رشد، تقسیم و ساخت بیشتر سلول های سرطانی استفاده می شود؛ شیمی درمانی برای سرطان متاستاتیک سینه می تواند در دوره‌های مختلفی انجام شود. ممکن است یک بار در هفته، هر 2 هفته یک بار، هر 3 هفته یک بار و یا حتی هر 4 هفته یک بار تجویز شود.

به طور کلی، شیمی درمانی اغلب به طور مداوم انجام می شود تا زمانی که در برابر سرطان موثر باشد و بیمار عوارض جانبی زیادی را تجربه نکند. شیمی درمانی اصلی ترین درمان برای زنان مبتلا به سرطان های گیرنده هورمونی (استروژن و پروژسترون) است، زیرا هورمون درمانی برای این سرطان ها مفید نیست.

درمان هدفمند

درمان هدفمند درمانی است که ژن‌ ها، پروتئین‌ ها یا محیط بافتی خاص سرطان را هدف قرار می‌دهد، که به رشد و بقای سرطان کمک می‌کند؛ این درمان ها بسیار متمرکز هستند و نسبت به شیمی درمانی، عملکرد متفاوتی دارند؛ این نوع درمان رشد و گسترش سلول های سرطانی را مسدود کرده و آسیب به سلول های سالم را محدود می کند. همه تومورها اهداف یکسانی ندارند؛ برای یافتن موثرترین درمان، پزشک ممکن است آزمایش هایی را برای شناسایی ژن ها، پروتئین ها و یا سایر عوامل مرتبط با تومور شما، انجام دهد.

ایمونوتراپی

ایمونوتراپی از توانایی طبیعی بدن برای مبارزه با سرطان بهره می‌گیرد؛ هدف اصلی ایمونوتراپی تقویت یا اصلاح عملکرد سیستم ایمنی، به‌گونه‌ای است که بتواند به طور مؤثرتری به سلول‌های سرطانی حمله کند. سلول‌های سرطانی ،معمولاً با تغییر در ساختار یا تولید مواد شیمیایی خاص، از دست سیستم ایمنی فرار می‌کنند! ایمونوتراپی این مکانیزم‌ها را مختل کرده و سیستم ایمنی را قادر می‌سازد تا سلول‌های سرطانی را شناسایی و نابود کند.

این روش درمانی در برخی از انواع سرطان، از جمله ملانوما و سرطان ریه، بسیار مؤثر بوده و به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین رویکردهای درمان سرطان شناخته می‌شود. علاوه بر این، ایمونوتراپی می‌تواند با سایر روش‌های درمانی مانند شیمی‌درمانی یا پرتو درمانی ترکیب شود تا اثرات بهتری در کنترل و مهار سرطان داشته باشد.

پرتودرمانی

در این روش از اشعه ایکس با انرژی بالا یا ذرات دیگر برای از بین بردن سلول های سرطانی استفاده می شود؛ دکتری که در انجام پرتودرمانی برای درمان سرطان تخصص دارد، انکولوژیست نامیده می شود. رایج ترین نوع پرتودرمانی پرتودرمانی خارجی نام دارد، که در آن از یک دستگاه خارج از بدن برای تاباندن پروتوهای درمانی به بدن، استفاده می شود. هنگامی که اشعه با قرار دادن منابع رادیواکتیو در تومور انجام می‌شود، براکی تراپی یا رادیوتراپی داخلی نام دارد.

پرتودرمانی ممکن است برای کوچک کردن یا کند کردن رشد تومور استفاده شود؛ همچنین می تواند علائم آزاردهنده سرطان، مانند احساس درد را بهبود ببخشد . پرتودرمانی که به تنهایی یا در ترکیب با جراحی استفاده می شود، می تواند سرطان سینه‌ای که به مغز گسترش یافته است را، نیز درمان کند.

جراحی

پزشک ممکن است برای برداشتن تومور و برخی از بافت های سالم اطراف آن، جراحی را پیشنهاد کند. جراحی اغلب برای درمان سرطان سینه متاستاتیک استفاده نمی شود. با این حال، پزشکان ممکن است برای برداشتن توموری که باعث ناراحتی می شود، این کار را انجام دهند. جراحی که به تنهایی یا همراه با پرتودرمانی استفاده می‌شود، می‌تواند گزینه‌ ای برای درمان سرطان سینه باشد که به مغز گسترش یافته است؛ هدف از این نوع جراحی، کوچک کردن یا خلاص شدن موقت از شر سرطان در مغز است. معمولا این نوع جراحی توسط جراح مغز و اعصاب انجام می شود.

به گفته سایت www.ncbi.nlm.nih.gov در سال 2022، بیش از 4 میلیون زن در ایالات متحده با سابقه سرطان سینه زندگی می‌کردند. تعداد زنانی که با سرطان سینه متاستاتیک (MBC) در ایالات متحده زندگی می‌کنند، از سال 2010 تا 2020، 31% افزایش پیدا کرده بود و پیش‌بینی می‌شود که تا سال 2030، این رقم به 55% برسد. آمار و ارقام نشان می‌دهد امید به زندگی در این زنان همواره در حال پیشرفت است.

نکته نهایی در مورد متاستاز سرطان سینه

سرطان سینه شایع ترین سرطان در سراسر جهان است و 29 درصد از کل سرطان ها را در زنان تشکیل می دهد! طبق بررسی های انجام شده، سرطان پستان دومین عامل مرگ و میر ناشی از سرطان در بین زنان و عامل اصلی مرگ و میر ناشی از سرطان در بین زنان 60-29 ساله است. در این میان 6 درصد از بیماران مبتلا به سرطان پستان با متاستاز سرطان سینه مراجعه می کنند.

یک پزشک توانمند فردی است که با توجه به شرایط حاضر و میزان گسترش سرطان و نوع آن، بهترین درمان را انتخاب کند. همچنین در طول فرایند درمان، با شما همراه باشد و از نگرانی های شما بکاهد. دکتر وحید حریری با توجه به تجربیات گذشته و مهارت در جراحی پلاستیک و ترمیمی، جزو نادر جراحان پلاستیک است که در زمینه تشخیص و درمان سرطان پستان به کار مشغول هستند.

آدرس مطب: میدان آرژانتین، خیابان الوند، روبروی بیمارستان کسری، بن بست آریا، ساختمان پزشکان آریا، طبقه اول، پلاک 2

تماس مستقیم با دکتر: 09120048120

تماس با منشی: 09120303249