سرطان سینه عود کننده سرطان سینه ای است که پس از درمان اولیه عود می کند! اگرچه درمان اولیه با هدف از بین بردن تمام سلول های سرطانی است، ممکن است تعداد کمی از درمان طفره رفته و زنده بمانند. این سلول های سرطانی کشف نشده تکثیر می شوند و تبدیل به سرطان سینه عود کننده می شوند. در این مقاله به عوامل خطر و علت عود سرطان سینه می پردازیم که بسیار حائز اهمیت می باشد.
علت عود سرطان سینه چیست؟
سرطان سینه عودکننده ممکن است ماهها یا حتی سالها پس از درمان اولیه رخ دهد. این عود میتواند بهصورت موضعی، در همان محل سرطان اولیه، یا بهصورت دور، با گسترش به سایر نقاط بدن، ظاهر شود. تشخیص سرطان سینه عودکننده، معمولا از نظر احساسی و جسمی دشوارتر از تشخیص اولیه است، اما این وضعیت نیز امید به درمان یا کنترل طولانیمدت را به همراه دارد.
درمان سرطان سینه عودکننده میتواند به حذف کامل تومور موضعی، منطقهای یا دور کمک کند؛ حتی اگر درمان کامل ممکن نباشد، میتوان بیماری را برای مدت طولانی مدیریت کرد. این عود زمانی رخ میدهد که سلولهایی از سرطان اولیه از تومور جدا شده و در نقاط دیگر بدن پنهان میشوند، و ممکن است برای مدتها غیرفعال باقی بمانند؛ اما در برخی موارد، به دلایل نامشخص، فعال شده و شروع به رشد و گسترش میکنند.
درمانهایی مانند شیمیدرمانی، پرتودرمانی، یا هورموندرمانی که پس از تشخیص اولیه انجام میشوند، برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده طراحی شدهاند، اما گاهی تمام سلولهای سرطانی از بین نمیروند. این سلولهای باقیمانده ممکن است برای سالها بدون ایجاد آسیب باقی بمانند تا زمانی که عاملی ناشناخته آنها را دوباره فعال کند و منجر به گسترش بیماری شود.
اگر تمایل دارید بدانید که برای درمان سرطان سینه شیمی درمانی بهتر است یا پرتو درمانی بر روی متن لینک داده شده کلیک کنید.
احتمال عود سرطان سینه چقدر است؟
در طول جراحی سرطان سینه، جراح سعی می کند سرطان را همراه با مقدار کمی از بافت طبیعی که آن را احاطه کرده است، خارج کند. سپس یک آسیب شناس لبه های بافت را برای جستجوی سلول های سرطانی بررسی می کند. اگر هنگام بررسی زیر میکروسکوپ مرزها عاری از سرطان باشند، این یک حاشیه منفی در نظر گرفته می شود. اگر هر قسمت از مرز دارای سلول های سرطانی باشد (حاشیه مثبت)، یا حاشیه بین تومور و بافت طبیعی نزدیک باشد، خطر عود سرطان سینه افزایش می یابد.
برای بازماندگان سرطان سینه، عواملی که خطر عود را افزایش می دهند عبارتند از:
- داشتن حاشیه های تومور مثبت یا بسته
- عدم درمان غدد درون ریز برای سرطان پستان گیرنده هورمونی مثبت
- داشتن سلول های سرطانی با ویژگی های خاص مانند سرطان سینه منفی سه گانه
- چاقی: داشتن شاخص توده بدنی بالاتر خطر عود را افزایش می دهد.
- بزرگ بودن اندازه تومور؛ افرادی که تومورهای بزرگتر دارند، بیشتر در معرض خطر عود سرطان سینه هستند.
- درگیری غدد لنفاوی؛یافتن سرطان در غدد لنفاوی مجاور در زمان تشخیص اولیه، خطر عود سرطان را افزایش می دهد.
- عدم پرتودرمانی؛ افرادی که لامپکتومی برای سرطان سینه انجام میدهند، معمولاً برای کاهش خطر عود تحت پرتودرمانی قرار میگیرند، در غیر این صورت خطر عود موضعی افزایش مییابد.
- داشتن سن کم؛ افراد جوان تر، به ویژه افراد زیر 35 سال در زمان تشخیص اولیه سرطان سینه، با خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان سینه مکرر روبرو هستند.
- ابتلا به سرطان سینه التهابی: افراد مبتلا به سرطان سینه التهابی در معرض خطر بیشتری برای عود موضعی هستند.
احتمال عود سرطان سینه بعد از شیمی درمانی
اما برای درمان سرطان سینه اگر شیمی درمانی نکنیم چه می شود و چه عوارضی در انتظار ما است را در مقاله ما که لینک داده شده بخوانید.
شیمیدرمانی برای سرطان سینه میتواند به کند کردن رشد سرطان، کوچک کردن تومور و افزایش شانس بهبودی کمک کند. اینکه آیا پزشک شیمیدرمانی را توصیه میکند یا خیر، به نوع سرطان، درمانهای دیگر مانند جراحی یا پرتودرمانی، و عواملی مانند سن، سلامت کلی، مشکلات پزشکی دیگر و ترجیحات فرد بستگی دارد.
طبق گزارش انجمن سرطان آمریکا، میزان بقای کلی سرطان سینه پس از 5 سال حدود 90٪ است، اما مدت زمان زنده ماندن هر فرد به عوامل مختلفی از جمله سلامت عمومی و نوع سرطان بستگی دارد. در برخی از موارد، شیمیدرمانی به تنهایی نمیتواند سرطان را درمان کند، اما میتواند در ترکیب با درمانهای دیگر، نتایج بهتری ایجاد کند.
به همین دلیل، پزشکان باید بین خطرات و مزایای شیمی درمانی تعادل ایجاد کنند؛ آنها ممکن است قبل از شروع شیمی درمانی نیاز به گسترش درمان های شیمی درمانی یا رفع سایر نگرانی ها داشته باشند. انواع درمان ها، از جمله شیمی درمانی، می توانند در بهبود نتایج سرطان سینه نقش داشته باشد، خطر عود مجدد سرطان را کاهش دهند و احتمال بقا را بهبود می بخشند.
در اکثر موارد شیمی درمانی کمکی، فرد به مدت 3 تا 6 ماه به شیمی درمانی نیاز خواهد داشت، با دوره هایی از درمان که ممکن است چند هفته طول بکشد و پس از آن طی دوره هایی استراحت کند. در برخی موارد، پزشک ممکن است چندین دارو را بسیار نزدیک به هم توصیه کند تا خطر بازگشت تومور را کاهش دهد.
سرطان سینه بعد از چند سال عود می کند؟
در جراحی سرطان پستان در مراحل اولیه، جراحان تمامی بخشهای قابل مشاهده سرطان را حذف میکنند. با این حال، ممکن است برخی سلولهای سرطانی بهصورت منفرد در جریان خون یا در بخشهایی از بدن مانند استخوانها مخفی شده باشند. این سلولها که ممکن است غیر فعال باشند، در آینده ممکن است رشد کنند و باعث عود سرطان شوند.
پس از جراحی، پزشکان معمولاً درمانهایی مانند هورموندرمانی، شیمیدرمانی و درمانهای هدفمند را برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده و کاهش خطر عود تجویز میکنند. سرطان سینه عودکننده میتواند ماهها یا حتی سالها پس از درمان اولیه رخ دهد. بیشتر عودهای موضعی سرطان سینه طی پنج سال پس از لامپکتومی اتفاق میافتند، اما انجام پرتودرمانی پس از جراحی میتواند خطر عود را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. با این ترکیب درمانی، احتمال عود سرطان سینه در ده سال حدود 3 تا 15 درصد است.
خطر عود سرطان پستان در مراحل اولیه طی 10 سال یا بیشتر پس از تشخیص، به عواملی مانند اندازه سرطان، تعداد غدد لنفاوی درگیر و گیرنده استروژن مثبت یا منفی بودن سرطان بستگی دارد. یک مطالعه دانمارکی نشان داده است که عود سرطان پستان میتواند تا 32 سال پس از تشخیص اولیه رخ دهد، و این نخستین بار است که پژوهشها چنین مدت طولانی را برای خطر عود نشان دادهاند.
پزشکان برای تخمین دقیق خطر عود در هر بیمار تلاش میکنند و از این اطلاعات برای ایجاد یک برنامه درمانی شخصیسازیشده استفاده میکنند که پس از جراحی آغاز میشود و هدف آن به حداقل رساندن احتمال عود است. به طورکلی، خطر عود برای هر فردی که سرطان پستان در مراحل اولیه تشخیص داده می شود منحصر به فرد است و به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- اندازه سرطان
- مرحله سرطان
- تعداد غدد لنفاوی مثبت (غدد لنفاوی حاوی سرطان مثبت نامیده می شوند)
- وضعیت گیرنده هورمون
- وضعیت HER2
- سن در هنگام تشخیص
علائم عود سرطان سینه
علائم و نشانه های سرطان سینه عود کننده بسته به محل بازگشت سرطان متفاوت است.
علائم عود موضعی سرطان پستان
در عود موضعی، سرطان در همان ناحیه سرطان اصلی دوباره ظاهر می شود. اگر بیمار تحت عمل لامپکتومی قرار گرفته باشد، سرطان ممکن است در بافت باقیمانده سینه عود کند؛ اما اگر تحت عمل ماستکتومی قرار گرفته اید، سرطان ممکن است در بافتی که دیواره قفسه سینه را می پوشاند یا در پوست عود کند. علائم و نشانه های عود موضعی در همان سینه، معمولا شامل موارد زیر است:
- یک توده جدید در سینه یا ناحیه نامنظم سفتی
- تغییر در پوست سینه شما
- التهاب پوست یا ناحیه قرمزی
- ترشحات نوک سینه
علائم و نشانه های عود موضعی روی دیواره قفسه سینه پس از ماستکتومی، معمولا شامل موارد زیر است:
- یک یا چند ندول بدون درد روی یا زیر پوست دیواره قفسه سینه شما
- ناحیه جدیدی از ضخیم شدن در امتداد یا نزدیک اسکار ماستکتومی
- عود منطقه ای
علائم عود منطقه ای سرطان پستان
عود منطقه ای سرطان پستان به این معنی است که سرطان در غدد لنفاوی مجاور عود کرده است. علائم و نشانه های عود منطقه ای ممکن است شامل وجود یک توده یا تورم در غدد لنفاوی در یکی از این مناطق واقع شده در زیر باشد:
- زیر بازو
- نزدیک استخوان ترقوه
- در شیار بالای استخوان ترقوه
- در گردن
- عود دور
علائم عود دور (متاستاتیک)
عود دور (متاستاتیک) به این معنی است که سرطان به نقاط دورتر بدن، که معمولاً استخوان ها، کبد و ریه ها است، سفر کرده باشد؛ علائم و نشانه های آن عبارتند از:
- درد مداوم و شدید، مانند درد قفسه سینه، کمر یا لگن
- سرفه های مداوم
- دشواری در تنفس
- از دست دادن اشتها
- کاهش وزن بدون تلاش
- سردردهای شدید
- تشنج
چگونه از عود سرطان سینه جلوگیری کنیم؟
استراتژی هایی که با کاهش خطر عود سرطان سینه مرتبط در نظر گرفته شده اند عبارتند از:
- هورمون درمانی؛ در صورت ابتلا به سرطان پستان با گیرنده هورمونی مثبت، مصرف هورمون درمانی پس از درمان اولیه ممکن است خطر عود را کاهش دهد.
- شیمی درمانی؛ شیمی درمانی احتمال عود سرطان را کاهش می دهد و کسانی که شیمی درمانی می شوند عمر طولانی تری دارند.
- پرتو درمانی؛ افرادی که تومور بزرگ یا سرطان التهابی سینه داشته اند، در صورت درمان با پرتودرمانی، احتمال عود سرطان کمتری دارند.
- انجام درمان هدفمند؛ اگر سرطان پروتئین HER2 اضافی تولید کند، داروهایی که آن پروتئین را هدف قرار می دهند می توانند به کاهش احتمال عود سرطان کمک کنند.
- مصرف داروهای استخوان ساز؛ مصرف داروهای استخوان ساز خطر عود سرطان در استخوان ها (متاستاز سرطان سينه به استخوان) را در افراد پر ریسک، کاهش می دهد.
- حفظ وزن سالم؛ حفظ وزن سالم ممکن است به کاهش خطر ابتلا به سرطان سینه مکرر کمک کند.
- ورزش کردن؛ ورزش منظم ممکن است خطر عود سرطان سینه را کاهش دهد.
- انتخاب یک رژیم غذایی سالم؛ روی گنجاندن مقدار زیادی سبزیجات، میوه ها و غلات کامل در رژیم غذایی خود تمرکز کنید.
درمان عود سرطان سینه
پس از پایان درمان سرطان سینه، پزشک احتمالاً برنامه ای از معاینات بعدی را برای شما ایجاد می کند. در طول معاینات بعدی، پزشک شما علائم یا نشانه های عود سرطان را بررسی می کند. همچنین می توانید هر گونه نشانه یا نشانه جدید را به پزشک خود گزارش دهید. در صورت مشاهده هر گونه علائم و نشانه های مداوم که شما را نگران می کند، با پزشک خود قرار ملاقات بگذارید.
درمان عود موضعی سرطان سینه
درمان عود موضعی سرطان پستان به عوامل مختلفی از جمله درمانهای قبلی بستگی دارد:
جراحی
اگر قبلاً جراحی حفظ پستان (لامپکتومی) انجام دادهاید، معمولاً ماستکتومی پیشنهاد میشود. در برخی موارد، ممکن است امکان تکرار لامپکتومی وجود داشته باشد. اگر ماستکتومی قبلی داشتهاید، ممکن است نواحی آسیبدیده با جراحی برداشته شوند و غدد لنفاوی مجاور نیز خارج شوند.
رادیوتراپی
رادیوتراپی معمولاً تنها در صورتی امکانپذیر است که قبلاً در همان ناحیه رادیوتراپی انجام نشده باشد. این روش مشابه رادیوتراپی برای تشخیص اولیه سرطان است و ممکن است در صورت عدم امکان جراحی بهکار رود.
هورموندرمانی
اگر سرطان از نوع گیرنده استروژن مثبت باشد، معمولا هورموندرمانی تجویز می شود.
شیمیدرمانی
کارایی شیمیدرمانی در عود موضعی کاملاً مشخص نیست، اما در برخی موارد تجویز میشود. اگر قبلاً شیمیدرمانی انجام دادهاید، ممکن است داروهای جدیدتری استفاده شوند.
درمان هدفمند
این درمانها با جلوگیری از رشد و گسترش سرطان عمل میکنند و معمولاً برای سرطانهای HER2 مثبت بهکار میروند.
دکتر وحید حریری، جراح پستان و فلوشیپ جراحی زیبایی، از معدود متخصصانی است که در زمینه جراحیهای ماستکتومی و بیماریهای پستان تجربه و تخصص بالایی دارد.
درمان سرطان پستان پیشرفته موضعی
سرطان سینه پیشرفته موضعی، که گاهی عود منطقهای نیز نامیده میشود، زمانی رخ میدهد که سرطان به دیواره قفسه سینه، پوست پستان یا غدد لنفاوی اطراف سینه، گردن و زیر استخوان سینه گسترش یافته باشد، اما هنوز به سایر نقاط بدن سرایت نکرده باشد. این نوع سرطان ممکن است از ابتدا بهصورت پیشرفته موضعی تشخیص داده شود و افرادی که این نوع سرطان را دارند، در معرض خطر بیشتری برای گسترش سلولهای سرطانی به سایر نواحی بدن هستند.
زمانی که عود سرطان بر روی پوست سینه تأثیر میگذارد، درمان معمولاً شامل درمانهای سیستمیک است، اما ممکن است جراحی یا رادیوتراپی نیز بهطور جداگانه پیشنهاد شود، که البته تجویز بستگی به شدت آسیب و تاریخچه درمانهای قبلی دارد.
- شیمیدرمانی؛ اگر قبلاً شیمیدرمانی کردهاید، ممکن است داروهای جدیدی برای شما تجویز شود.
- هورموندرمانی؛ اگر سرطان گیرنده استروژن مثبت باشد، هورموندرمانی پیشنهاد میشود و در صورت بازگشت سرطان ممکن است داروهای دیگری تجویز گردد.
- درمان هدفمند؛ درمانهای هدفمند داروهایی هستند که از رشد و گسترش سرطان جلوگیری میکنند و بهویژه برای سرطانهای HER2 مثبت کاربرد دارند. درمانهای هدفمند دیگری نیز برای سرطان سینه پیشرفته موضعی HER2 منفی وجود دارد.
- رادیوتراپی و جراحی؛ اگر سلولهای سرطانی در غدد لنفاوی یا زیر استخوانها باشند، رادیوتراپی پیشنهاد میشود و معمولاً جراحی ممکن نیست. در صورت تأثیر سرطان بر عضلات دیواره قفسه سینه، ترکیبی از جراحی و رادیوتراپی توصیه میشود.
در برخی موارد، الکتروشیمیدرمانی که ترکیبی از داروی شیمی درمانی با تکانههای الکتریکی است، نیز میتواند توصیه شود.
درمان سرطان پستان ثانویه
گاهی اوقات سلول های سرطانی پستان می توانند از سرطان اولیه در پستان به سایر قسمت های بدن گسترش یابند؛ به این سرطان سینه ثانویه یا متاستاتیک می گویند. سرطان پستان ثانویه معمولاً استخوان ها، ریه ها، کبد و مغز را درگیر می کند. اگر سرطان سینه به قسمت دیگری از بدن گسترش یافته باشد، کنترل و بهبود علائم آن امکان پذیر است اما به طور کامل درمان نمی شود.
هدف از کنترل سرطان پستان ثانویه شامل این موارد هستند:
- کنترل و کاهش سرعت گسترش سرطان
- تسکین علائم
- حفظ سلامت و تندرستی
- بهترین کیفیت زندگی را تا زمانی که ممکن است به شما بدهد.
سخن پایانی در مورد عود سرطان سینه
همانطور که گفته شد، عود سرطان سینه به معنای بازگشت بیماری پس از درمان است، زمانی که سرطان پس از مدتی که قابل تشخیص نبود، دوباره ظاهر میشود. این عود ممکن است ماهها یا سالها بعد از درمان سرطان اصلی سینه اتفاق بیفتد. در جراحی برای برداشتن سرطان سینه، جراح تمام قسمتهای قابل مشاهده و قابل لمس تومور را حذف میکند، اما آزمایشهای استاندارد سرطان قادر به شناسایی سلولهای سرطانی منفرد یا گروههای کوچکی از سلولها که ممکن است پس از جراحی باقی بمانند، نیستند.
به این ترتیب، ممکن است برخی سلولهای سرطانی پس از جراحی، پرتودرمانی و شیمیدرمانی جان سالم به در ببرند و دوباره تکثیر شوند. در صورتی که سرطان در سینه مقابل یا در بخشی دیگر از بدن بدون ارتباط با سرطان قبلی دیده شود، احتمالاً این یک سرطان جدید است، نه عود.
