شيمی درمانی سرطان سينه

شیمی درمانی سرطان سینه چگونه است؟

شیمی درمانی روشی کارآمد، برای رفع سرطان سینه است که در آن از داروهایی خاص و قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. پزشک معالج ممکن است این داروها به صورت وریدی (از طریق تزریق به سیاهرگ) یا خوراکی (به صورت قرص) تجویز کند. شیمی درمانی اغلب به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع، در کنار روش‌های دیگر مانند جراحی، پرتودرمانی یا هورمون درمانی، برای درمان سرطان پستان به کار می‌رود.

در شیمی درمانی از داروهای بسیار قوی ضد سرطان (سیتوتوکسیک) برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود؛ این داروها از طریق جریان خون در سراسر بدن حرکت می‌کنند و سلول‌های سرطانی را در هر نقطه‌ای از بدن که باشند، هدف قرار می‌دهند.

نحوه عملکرد داروهای شیمی درمانی به نوع دارو و نوع سرطان بستگی دارد؛ اما به طور کلی، این داروها با ایجاد اختلال در فرآیند رشد و تکثیر سلول‌های سرطانی، آنها را از بین می‌برند. برخی از داروهای شیمی درمانی DNA سلول‌های سرطانی را تخریب می‌کنند و برخی دیگر از تقسیم آنها جلوگیری می‌کنند؛ در نهایت، این اختلالات منجر به مرگ سلول‌های سرطانی می‌شود.

کدام مبتلایان به سرطان سینه باید شیمی درمانی شوند؟

در مسیر درمان، بسیاری از بیماران به دنبال پاسخ این سؤال هستند که آیا درمان قطعی سرطان سینه امکان‌پذیر است یا خیر. واقعیت این است که شانس درمان کامل به عواملی مانند مرحله بیماری، نوع تومور، پاسخ بدن به درمان و تشخیص زودهنگام بستگی دارد.

شیمی‌درمانی یکی از ارکان اصلی درمان است که می‌تواند به‌تنهایی یا در کنار جراحی، پرتودرمانی و درمان‌های هدفمند به کنترل کامل بیماری و در برخی موارد، ریشه‌کن شدن آن کمک کند. به همین دلیل انتخاب صحیح زمان و نوع شیمی‌درمانی نقش مهمی در افزایش احتمال بهبودی دارد. در برخی موارد پزشک معالج قبل از جراحی اصلی و برداشتن تومور، از شیمی‌درمانی به عنوان بخشی از برنامه درمان سرطان سینه استفاده می‌کند.

این روش که شیمی‌درمانی نئوادجوانت (neoadjuvant) نامیده می‌شود، در شرایط خاص انجام می‌شود که متداول‌ترین آن‌ها به شرح زیر است:

کوچک کردن تومورهای بزرگ

اگر تومور سینه بیمار بزرگ باشد، پزشک سعی می‌کند با شیمی درمانی قبل از جراحی آن را کوچک تر کند؛ این کار انجام عمل جراحی را آسان‌تر کرده و احتمال حفظ سینه (جراحی لامپکتومی به جای ماستکتومی) را افزایش می‌دهد.

سرطان سینه بدخیم

در صورت تشخیص نوع خاصی از سرطان سینه به نام سرطان سینه بدخیم التهابی، پزشک از شیمی درمانی قبل از جراحی برای کنترل رشد سریع بیماری و افزایش احتمال موفقیت جراحی استفاده می‌کند.

شیمی درمانی بعد از جراحی با عنوان شیمی درمانی کمکی نیزشناخته می‌شود؛ اگر پس از جراحی، خطر بازگشت سرطان سینه در بیمار بالا باشد، شیمی درمانی می‌تواند با از بین بردن سلول‌های سرطانی باقی‌مانده در بدن، این خطر را کاهش دهد.

همچنین اگر بعد از درمان، در دوره‌های غربالگری سرطان سینه، ریسک عود مجدد سرطان وجود داشته باشد، پزشک سعی می‌کند با یک یا چند دوره شیمی درمانی احتمال بازگشت بیماری را به حداقل برساند. از جمله مهم ترین اهداف شیمی درمانی می‌توان به کاهش اندازه تومور قبل از جراحی، افزایش احتمال حفظ سینه بعد جراحی و کاهش خطر عود سرطان، اشاره کرده.

به طورکلی پزشک متخصص ممکن است به دلیل زیر شیمی درمانی را تجویز کند:

• غدد لنفاوی زیر بازو حاوی سلول های سرطان سینه باشد
• یک تومور بزرگ در سینه بیمار وجود داشته باشد
• سلول های سرطانی پستان درجه بالا (درجه 3) باشند
• سلول های سرطانی گیرنده های هورمونی نداشته باشند؛ که در این ضورت احتمالاً هورمون درمانی به خوبی جواب ندهد.

آیا شیمی درمانی سرطان را از بین می برد ؟

همانطور که گفته شد، داروهای شیمی درمانی در جریان خون، و در سراسر بدن گردش می‌کنند؛ آنها می‌توانند سلول های سرطانی را که از بافت آسیب دیده سینه جدا شده‌اند و به سایر قسمت های بدن گسترش یافته اند (سرطان ثانویه)، از بین ببرند یا کوچکتر کنند.

همچنین ، شیمی درمانی می‌تواند با کوچک کردن و از بین بردن سلول‌های سرطانی، موجب کاهش علائم بیماری مانند درد، تورم و خستگی شود. علاوه بر موارد گفته شده، در اکثر مواقع، شیمی درمانی می‌تواند به افزایش شانس درمان کامل سرطان و کاهش خطر عود بیماری در آینده، کمک کند.

مراحل شیمی درمانی سرطان سینه

شیمی درمانی ممکن است به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع، در کنار سایر روش‌های درمان سرطان مورد استفاده قرار بگیرد؛ اما به‌طور کلی شیمی درمانی برای سرطان سینه، معمولاً به صورت دوره‌ای و طی چندین جلسه انجام می‌شود. تعداد جلسات، فواصل بین آنها و نوع داروهای شیمی درمانی باتوجه به وضعیت سلامتی بیمار، نوع و مرحله سرطان، در هر فردی متفاوت است.

متداول ترین درمان‌هایی که ممکن است در کنار شیمی درمانی استفاده شوند عبارتند از:

استفاده از داروهای هدفمند

این داروها با هدف قرار دادن ویژگی‌های خاص سلول‌های سرطانی، می‌توانند به طور موثرتری آنها را از بین ببرند. مثالی از این داروها تراستوزوماب (Herceptin) است که برای درمان سرطان سینه HER2 مثبت استفاده می‌شود.

رادیوتراپی

در این روش، از پرتوهای پرقدرت برای از بین بردن سلول‌های سرطانی و کاهش خطر عود بیماری استفاده می‌کند؛ رادیوتراپی معمولاً بعد از پایان شیمی درمانی انجام می‌شود.

هورمون درمانی

از این روش برای درمان نوعی از سرطان‌ پستان که به هورمون‌ها حساس هستند مانند سرطان پستان هورمون وابسته به استروژن (ER مثبت) یا سرطان پستان هورمون وابسته به پروژسترون (PR مثبت) استفاده می‌شود. هورمون درمانی از رشد سلول‌های سرطانی جلوگیری کرده و موجب کاهش خطر بازگشت بیماری می‌شود.

نحوه شیمی درمانی سرطان سینه

برای اطمینان از بی‌خطر بودن شروع درمان، پیش از هر دوره یا سیکل درمان، آزمایش خون انجام می‌دهید. پزشکان متخصص، دوز شیمی‌درمانی را برای هر فرد به صورت اختصاصی تنظیم می‌کنند؛ این کار پس از آماده شدن نتایج آزمایش خون و بر اساس وزن، قد و وضعیت سلامت عمومی بیمار صورت می‌گیرد.

درمان معمولا از طریق تزریق وریدی وارد جریان خون می‌شود. در برخی موارد، ممکن است درمان از طریق یک لوله پلاستیکی بلند که به ورید بزرگی در قفسه سینه وصل می‌شود، انجام گیرد. این لوله در طول دوره درمان در محل خود باقی می‌ماند و می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• خط مرکزی
• خط PICC
• پورت کت

اگر خط مرکزی ندارید، ممکن است درمان را از طریق یک لوله کوتاه نازک (کانولا) برای شما انجام دهند؛ هر بار که قرار است دارو دریافت کنید، کانولا وارد ورید بازوی شما می‌شود‌.

عوارض شیمی درمانی سرطان سینه

انجام شیمی درمانی قطعا با عوارضی همراه است و داشتن اطلاعات کامل درمورد عوارض شیمی درمانی سرطان سینه، به بیمار کمک می‌کند تا خود را برای پیامدهای این روش درمانی آماده کند. طبق بررسی‌های انجام شده بیمارانی که از نظر ذهنی آمادگی پذیرش عوارض شیمی درمانی را داشته باشند، ببهبودی سریعتری را تجربه خواهند کرد. از جمله عوارض جانبی رایج شیمی درمانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• احساس بیماری
• از دست دادن اشتها
• کاهش وزن
• احساس خستگی بسیار
• افزایش خطر ابتلا به عفونت
• خونریزی و کبودی
• اسهال یا یبوست
• ریزش مو

داروی شیمی درمانی سرطان سینه

برای درمان سرطان سینه از چندین نوع داروی شیمی‌درمانی استفاده می‌شود. معمولا ترکیبی از ۲ یا ۳ دارو برای شما تجویز می‌شود، اما در برخی موارد ممکن است تنها یک دارو کافی باشد. نوع داروهایی که دریافت می‌کنید به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله خطر بازگشت سرطان و اینکه آیا شما دچار مشکلات پزشکی دیگری مانند بیماری‌های قلبی هستید یا خیر. نمونه‌هایی از داروهای شیمی‌درمانی شامل موارد زیر است:

• دوستاکسل – سیکلوفسفامید
• اپیری‌بیسین – سیکلوفسفامید (همچنین به عنوان EC شناخته می‌شود)
• دوستاکسل
• اریبولین
• پاکلیتاکسل
• دوکسوروبیسین – سیکلوفسفامید (همچنین به عنوان AC شناخته می‌شود)
• سیکلوفسفامید – متوترکسات – فلوئورواوراسیل (5FU) (همچنین به عنوان CMF شناخته می‌شود)

حالت تهوع بعد از شیمی درمانی چند روز طول میکشد؟

پس از اتمام آخرین جلسه شیمی‌درمانی، ممکن است دچار احساس تهوع و استفراغ شوید. این علائم معمولا طی ۲ تا ۳ هفته پس از درمان کاهش می‌یابند و به تدریج از بین می‌روند. همچنین، تغییرات در طعم و مزه غذاها که در طول دوره درمان تجربه می‌کنید، ممکن است باعث کاهش اشتهای شما شود. این تغییرات می‌توانند ناشی از تاثیرات داروهای شیمی‌درمانی بر حس چشایی و بویایی شما باشند؛ به همین دلیل، ممکن است غذاهایی که قبلا مورد علاقه‌تان بودند، دیگر خوشایند نباشند یا مزه آنها تغییر کند.

احتمالا باتوجه به عوارض شدید شیمی درمانی از خود می پرسید، اگر شیمی درمانی نکنیم چه می شود و چه اتفاقی می افتد برای مطالعه در این زمینه، پیشنهاد می کنیم بر روی متن لینک داده شده کلیک کنید.

شیمی درمانی چند جلسه است؟

تعداد جلسات شیمی‌درمانی برای هر بیمار متفاوت است و با توجه به نوع سرطان، مرحله بیماری و شرایط عمومی بدن تعیین می‌شود. در اغلب بیماران، شیمی‌درمانی طی ۴ تا ۸ سیکل مشخص و برنامه‌ریزی‌شده انجام می‌شود؛ این یعنی مسیر درمان از قبل شفاف است و قدم‌به‌قدم پیش می‌رود. هر سیکل ممکن است شامل ۱ یا چند جلسه درمانی باشد و پس از پایان آن، بدن فرصت کافی برای استراحت، بازسازی و بازیابی انرژی خواهد داشت.

به‌طور معمول، فاصله بین سیکل‌ها ۲ تا ۴ هفته است؛ این فاصله به بدن کمک می‌کند تا خود را ترمیم کند و با قدرت بیشتری وارد مرحله بعدی درمان شود. اغلب جلسات شیمی‌درمانی در کلینیک‌های تخصصی سرطان انجام می‌شوند و بسته به نوع دارو، ممکن است چند ساعت زمان ببرند. در این مدت می‌توانید با مطالعه، گوش دادن به موسیقی یا همراهی یکی از عزیزانتان، زمان را آرام‌تر و دلپذیرتر سپری کنید.

در برخی شرایط، شیمی‌درمانی به‌صورت چند روز متوالی انجام می‌شود و حتی ممکن است دارو از طریق پمپ‌های کوچک قابل حمل در خانه دریافت شود. همچنین برای بعضی بیماران، درمان به‌صورت بستری کوتاه‌مدت (۱ تا چند روز) یا حتی درمان در منزل برنامه‌ریزی می‌شود تا راحتی و آرامش بیشتری داشته باشند.

نکات مهم درباره جلسات شیمی‌درمانی

• معمولا بین ۴ تا ۸ سیکل درمانی انجام می‌شود
• فاصله بین جلسات اغلب ۲ تا ۴ هفته است
• هر جلسه ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد
• امکان همراه داشتن یکی از اعضای خانواده وجود دارد
• برخی درمان‌ها به‌صورت سرپایی، خانگی یا بستری کوتاه‌مدت انجام می‌شوند
• بین هر سیکل، بدن زمان کافی برای تقویت و بازیابی دارد

هر جلسه شیمی درمانی چقدر زمان می برد؟

مدت زمان جلسات شیمی درمانی سرطان سینه، می‌تواند از 5 دقیقه تا 8 ساعت یا بیشتر باشد؛ درواقع زمان دقیق هر جلسه شیمی درمانی به نوع و مرحله بیماری بستگی دارد. در طول شیمی درمانی، پرستارها همواره وضعیت حیاتی شما را بررسی می‌کنند و تا مطمئن شوند که به داروها واکنشی نشان نمی‌دهید.

جلسه اول شیمی درمانی

برای بسیاری از بیماران، جلسه اول شیمی‌درمانی پر از سوال و نگرانی است و طبیعی‌ست که بخواهند بدانند دقیقا چه اتفاقی قرار است بیفتد. در اولین جلسه، پیش از شروع تزریق داروها، آزمایش خون و بررسی وضعیت عمومی بدن انجام می‌شود تا از آمادگی شما برای درمان اطمینان حاصل شود.

سپس داروهای شیمی‌درمانی (معمولا به‌صورت وریدی) تحت نظارت کامل تیم درمانی تزریق می‌شوند و در این مدت علائم حیاتی به‌طور مداوم کنترل می‌گردد. این جلسه بیشتر جنبه آشنایی بدن با داروها را دارد و ممکن است چند ساعت طول بکشد؛ اما تیم پزشکی تلاش می‌کند با داروهای حمایتی، احتمال بروز عوارضی مانند تهوع یا واکنش‌های حساسیتی را به حداقل برساند تا بیمار با آرامش بیشتری مسیر درمان را آغاز کند.

تغذیه در دوران شیمی درمانی سرطان سینه

تغذیه در دوران شیمی درمانی سرطان سینه اهمیت بسیاری دارد؛ به همین دلیل داشتن یک رژیم غذایی سالم و مغذی می تواند به شما کمک کند تا عوارض جانبی را بهتر تحمل کنید، قدرت بدنی خود را حفظ کنید و به طور کلی احساس بهتری داشته باشید و دوران نقاهت خود را راحت تر پشت سربگذارید.

خاطرتان باشد اگر از مکمل ها یا داروهای گیاهی خاصی استفاده می‌کنید حتما پزشک شیمی درمانی خود را در جریان قرار دهید. بعضی از مکمل ها ممکن است با داروهای شیمی درمانی تداخل داشته باشند و در روند درمان اختلا به وجود بیاورند. به همین دلیل، باید قبل از مصرف هر گونه مکمل یا داروی گیاهی، حتما با پزشک خود مشورت کنید.

نتیجه شیمی درمانی در سرطان سینه

نتیجه شیمی درمانی به عوامل مختلفی بستگی دارد و برای همه سرطان ها نمی‌توان نرخ بقای واحدی در نظر گرفت؛ اما به طور کلی، سرطان هایی که به خارج از سینه گسترش پیدا نکرده باشد، معولا راحت‌تر درمان می‌شوند و احتمال درمان کامل آنها بیشتر است. طبق بررسی های انجام شده در گروه‌های تحقیقاتی مختلف، بیمارانی که سرطانی آنها در مراحل اولیه و قبل از گسترش یافتن، تشخیص داده شده است، تا 99 درصد نرخ بقای 5 ساله دارند!

به طور کلی، نرخ بقای 5 ساله برای زنان مبتلا به سرطان سینه که تحت شیمی درمانی قرار می گیرند، بسیار بالا است؛ به این معنی که پس از تشخیص بیماری، از هر 100 زن مبتلا به سرطان سینه در یک مرحله خاص، تعداد مشخصی می توانند 5 سال یا بیشتر زنده بمانند
به عنوان مثال، طبق تحقیقات انجام شده توسط موسسه ملی سرطان (NCI) احتمال زنده ماندن بیماران در مراحل مختلف به شرح زیر است:

• مرحله 0 (کارسینوم در محل): 99%
• مرحله 1: 98%
• مرحله 2: 93%
• مرحله 3: 72%
• مرحله 4: 41%

لزوم انجام شیمی درمانی سرطان سینه

شیمی درمانی سرطان سینه می‌تواند برای افزایش شانس درمان سرطان سینه، کاهش خطر بازگشت سرطان، کاهش علائم سرطان یا کمک به افراد مبتلا به سرطان برای زندگی طولانی تر و با کیفیت تر، کمک کند. همچنین اگر سرطان عود کرده یا گسترش یافته باشد، شیمی درمانی ممکن است بتواند سرطان سینه را کنترل کند تا به بیمار  کمک کند تا بیشتر عمر کند. همچنین موجب کاهش علائم ناشی از بیماری مانند درد و خستگی می‌شود.

اما در نهایت این پزشک معالج است که تشخیص می‌دهد آیا شیمی درمانی برای شما خوب است یا خیر! دکتر وحید حریری، جراح ماهر پستان و فلوشیپ جراحی زیبایی، می‌تواند به شما در این زمینه کمک بسزایی کند.