خودآزمایی پستان (Breast Self-Exam) راهی برای تشخیص زود هنگام سرطان سینه در خانه است که میتواند میزان موفقیت آمیز بودن درمان سرطان سینه را بالا ببرد. معاینه سینه در خانه روشی راحت و بدون هزینه که توسط خود فرد انجام می شود و یک روش غربالگری مفید و مهم است که میتوانید به طور منظم و در هر سنی انجام دهید. انجام خودآزمایی پستان در خانه به شما کمک می کند تغییرات پستان را تشخیص دهید تا بتوانید در صورت هر گونه علائم غیرطبیعی برای معاینات بالینی به پزشک مراجعه کنید.
معاینات منظم خودآزمایی سینه می تواند به شما کمک کند تا سلامت سینه را حفظ کرده و سرطان را در زمانی که درمان آسان تر است، تشخیص دهید. ما به همه خانمها توصیه میکنیم که به عنوان بخشی از استراتژی کلی غربالگری سرطان پستان، تست سرطان سینه در منزل بطور منظم انجام دهند. پس تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید تا درمورد نحوه معاینه سینه در خانه و زمان های مناسب خودآزمایی سینه و انواع توده های طبیعی و غیرطبیعی به شما توضیح بدهیم.
- 1 خودآزمایی پستان چیست؟
- 2 اهمیت خود آزمایی سینه
- 3 زمان و مراحل تست سرطان سینه در منزل
- 4 روش معاینه سینه در خانه
- 5 معاینه سینه در خانه را از چه سنی باید انجام داد؟
- 6 اگر تودهای در سینه پیدا شد چه کنیم؟
- 7 چه مواردی طبیعی است و چه مواردی را باید جدی بگیرید؟
- 8 برای تشخیص سرطان سینه به چه دکتری مراجعه کنید؟
خودآزمایی پستان چیست؟
خودآزمایی پستان نوعی بازرسی سینه برای آگاهی از شرایط سلامتی پستان است که به تنهایی در خانه انجام میدهید. برای کمک به افزایش آگاهی از سینهها، از چشمها و دستهای خود استفاده میکنید تا مشخص کنید آیا تغییراتی در ظاهر و احساس سینههایتان وجود دارد یا خیر.
اگر متوجه تغییرات جدید پستان شدید، باید حتما آن را با پزشک خود در میان بگذارید؛ اگرچه اکثر تغییرات پستان که در طی خودآزمایی برای آگاهی از پستان شناسایی میشوند، دلایل خوشخیم دارند، اما برخی تغییرات ممکن است نشانهای از موارد جدی مانند سرطان سینه باشد. لذا خودآزمایی پستان در تشخیص سرطان یا بهبود بقای زنان مبتلا به سرطان سینه موثر نبوده استو فقط یک روش برای اطلاع از وضعیت سینه های شما است.
با این حال، متخصصان بر این باورند که آشنایی زنان با سینه های خود ارزش بسیاری دارد، زیرا آنها کمک میکند تا بفهمند که چه چیزی طبیعی است و موارد غیر عادی را به سرعت گزارش می دهند.
اهمیت خود آزمایی سینه
سرطان سینه یکی از شایعترین و خطرناکترین انواع سرطان در میان زنان است و در ایران، پنجمین عامل مرگومیر ناشی از سرطان به شمار میرود. این بیماری بیشتر در سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی بروز میکند. با این حال، انجام معاینه ماهانه سینه توسط خود فرد، معاینات دورهای توسط پزشک و ماموگرافی به موقع، میتواند از پیشرفت ۹۵ درصد موارد سرطان سینه به مراحل پیشرفته جلوگیری کند. خودآزمایی پستان نیز نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و اتخاذ بهترین روش برای درمان سرطان سینه را فراهم میکند.
به تمام زنان بزرگسال توصیه میشود که حداقل ماهی یک بار خودآزمایی پستان را انجام دهند؛ برای زنان در سنین قاعدگی، بهترین زمان برای این کار چند روز پس از پایان پریود است، زیرا در این زمان سینهها نرمتر و کمتر حساس هستند. برای زنان یائسه نیز، انتخاب یک روز ثابت در ماه (مثلاً روز اول یا پانزدهم) برای انجام خودآزمایی مناسب است.
لیلی دی. شاکنی، پروفسور خدمات برجسته سرطان سینه دانشگاه جان هاپکینز، می گوید: “چهل درصد سرطان های تشخیص داده شده توسط زنانی که توده ای را احساس می کنند، شناسایی می شوند، بنابراین انجام یک معاینه منظم پستان از خود بسیار مهم است.”
هرچند ماموگرافی ابزاری مهم برای تشخیص زودهنگام سرطان سینه، حتی قبل از احساس توده است، اما خودآزمایی پستان به شما کمک میکند تا با شکل و بافت طبیعی سینههای خود آشنا شوید. اگر در طول این معاینه متوجه هرگونه تغییر مانند توده جدید، درد موضعی، تغییر در پوست سینه یا ترشحات غیرعادی نوک سینه شدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید. این کار به تشخیص به موقع و درمان مؤثر کمک میکند
زمان و مراحل تست سرطان سینه در منزل
بهترین زمان برای انجام خودآزمایی پستان در خانه، روزهای ۵ تا ۷ سیکل قاعدگی است؛ یعنی زمانی که سینهها پر و دردناک نیستند. برای خانمهایی که عادت ماهیانه نمیشوند، بهتر است در یک روز مشخص از هر ماه، مثلاً روز اول ماه، این معاینه را انجام دهند. زمان اختصاصدادهشده برای معاینه سینه بسیار مهم است و حداقل ۵ دقیقه برای بررسی هر سینه توصیه میشود تا دقت معاینه افزایش یابد.
اگر بهطور منظم ماهیانه خودآزمایی سینه را انجام دهید، با حالت طبیعی سینههای خود آشنا میشوید و هرگونه تغییر در بافت سینه را سریعتر تشخیص خواهید داد. خودآزمایی سینه باید شامل مراحل مشاهده ظاهری سینهها، بررسی گرههای لنفاوی و لمس بافت سینه و زیربغل باشد. این کار به شما کمک میکند تا هرگونه تغییر غیرعادی را زودتر شناسایی کرده و در صورت نیاز به پزشک مراجعه کنید.
روش معاینه سینه در خانه
معاینه سینه در خانه به دو صورت تشخیص ظاهری و تشخیص لمسی انجام می شود که در ادامه درمورد هر دو روش تست سرطان سینه در منزل توضیح خواهیم داد:
1. تشخیص ظاهری
مرحله اول: مقابل آینه بایستید، به سینهها نگاه کنید، شانهها باید صاف باشند و ترجیحاً دست به کمر باشید؛ اکنون به دنبال این نشانهها بگردید:
- سینهها باید اندازه، شکل و رنگ طبیعی داشته باشند.
- گردی سینهها باید به شکل یکنواخت و بدون تورم باشند.
در صورت مشاهده علائم مشکوکی همچون، گودی، چروکیدگی یا برآمدگی پوست، قرمزی، تورم و یا نوک سینهای که تغییر موقعیت داده است و به جای بیرون زدگی به سمت داخل تمایل دارد، به پزشک مراجعه کنید.
مرحله دوم: اکنون در حالی که بازوهای تان را بالا بردهاید به دنبال همان تغییرات عادی و غیرعادی باشید که در مرحله اول توضیح داده شد.
مرحله سوم: همان طور که مقابل آینه ایستاده اید، به دنبال نشانههایی از جمله خروج مایع از نوک یک، یا هر دو پستان بگردید؛ این مایه میتواند خون آبکی، شیری، زرد رنگ و یا خروج هر گونه مایع غیر طبیعی از سینهها باشد.
بطور کلی در سه حالت سینه ها در مقابل آینه باید دیده شوند:
1. در حالتی كه دستها دو طرف پهلوها قرار گرفته اند
2. درحالتی كه هر دو دست به سمت بالا گرفته می شوند
3. دستها روی استخوان لگن قرار گرفته و عضالت قفسه سينه منقبض شده اند.
به طورکلی علائم هشدار دهنده سرطان سینه به شرح زیر است:
- تغییــر در شــکل، کشــیدگی و عــدم قرینگــی پســتان هــا (علت هم اندازه نبودن سينه ها)، ماننــد بزرگــی يكــی از پســتان هــا
- تغییــرات پوســتی، ماننــد پوســت پرتقالــی، قرمــزي، پوســته پوســته شــدن، زخــم هــای ســفت، نامنظــم و ثابــت
- تغییرات نوك پستان، مانند پوسته پوسته شدن یا فرورفتگی نوك سينه
- ترشــح نــوك پســتان، بــه ویــژه اگــر از یــک پســتان باشــد، در آن پســتان از یــک مجــرا باشــد، خــود بــه خــودی و ادامــه دار باشــد، در هنــگام معاینــه ترشــح وجــود داشــته باشــد و از نــوع ســروزی یــا خونــی باشــد.
مطالب مرتبط: فیبروکیستیک بدخیم
2. تشخیص لمسی
اکنون به دنبال نشانههایی باشید که با لمس تشخیص داده میشوند.
مرحله اول: روی یک سطح صاف دراز بکشید، سینههایتان را لمس کنید؛ از دست راست برای لمس سینه چپ، و از دست چب برای لمس سینه راست استفاده کنید. انگشتان دست را صاف و در کنار هم نگه دارید و با یک حرکت دایرهای شکل دور محور سینه را لمس کنید. سپس تمام سینه را از بالا به پایین، از پهلو به پهلو، از استخوان ترقوه تا بالا شکم و از زیر بغل تا روی شکم لمس کنید. این الگو را دنبال کنید و تمام حجم سینه را معاینه کنید.
میتوانید معاینه را از نوک سینه شروع کنید و در دایرههای بزرگتر و بزرگتر لمس را ادامه دهید تا به لبه بیرونی سینه برسید؛ همچنین میتوانید انگشتان دست را به صورت عمودی به سمت بالا و پایین حرکت دهید. برای انجام خودآزمایی پستان از فشار متوسط برای بافت وسط سینه، فشار محکم برای بافت عمیق پشت سینه و فشار کم برای بافت زیر سینه استفاده کنید.
مرحله دوم: در نهایت سینهها را در حالت ایستاده و یا نشسته لمس کنید؛ بهترین حالت برای لمس و انجام خودآزمایی پستان زمانی است که پوست مرطوب و لغزنده است، بنابراین میتوانید معاینه را در حمام زیر دوش آب ولرم، با استفاده از همان حرکات دست که در مرحله ۴ توضیح داده شد انجام دهید. در صورت مشاهده هرگونه توده و یا تغییرات غیر عادی در بافت و ساختار کلی پستان به پزشک مراجعه کنید.
معاینه سینه در خانه را از چه سنی باید انجام داد؟
بهترین سن برای شروع معاینه پستان از حدود 20 سالگی است که با انجام معاینه سینه در خانه شروع می شود و در طول زندگی خود باید بصورت روتین و منظم، تست سرطان سينه در منزل را ادامه دهید.
USPSTF توصیه میکند زنان ۵۰ تا ۷۴ ساله که در معرض متوسط خطر ابتلا به سرطان سینه هستند، هر دو سال یکبار ماموگرافی انجام دهند. همچنین زنان ۴۰ تا ۴۹ ساله باید با مراقبت حرفهای در مورد زمان شروع و انجام هر چند وقت یکبار ماموگرافی، با پزشک خود مشورت کنند. همچنین خانمها باید در دوران بارداری و بعد از یائسگی معاینه سینه در خانه را انجام دهند و در صورت مشاهده تغییرات غیر عادی با پزشک مشاور خود مطرح کنند.
اگر تمایل دارید درمورد اینکه چه زمانی برای ماموگرافی مناسب است بدانید، ما در یک مقاله جداگانه در این مورد و درمورد تفاوت ماموگرافی با سونوگرافی بطور مفصل توضیح داده ایم لذا پیشنها میکنم برای مطالعه بیشتر بر روی متن لینک داده شده کلیک کنید.
مطالب مرتبط: آزمایش سرطان سینه
اگر تودهای در سینه پیدا شد چه کنیم؟
اختلالاتی که در سینه ایجاد میشوند شامل تودههای خوش خیم و بدخیم هستند؛ بنابراین، اگر پس از انجام تست سرطان سینه در منزل تغییرات غیر عادی از جمله سفتی و توده در بافت درونی پستان، احساس کردید به هیچ عنوان وحشت نکنید. اکثر خانمها در سینههای خود توده و نواحی تودهای دارند، اما این تودهها از نوع خوش خیم هستند (نه سرطان).
تغییرات هورمونی، آسیب به بافت سینه و اختلالات بافتی خوش خیم از جمله عوامل احتمالی بروز تودههای غیر سرطانی در سینه هستند و احتیاج به درمان و شیمی درمانی ندارند. در ادامه توضیح خواهیم داد که چه مواردی طبیعی هستند و چه مواردی را باید بگیرید.
چه مواردی طبیعی است و چه مواردی را باید جدی بگیرید؟
توجه کنید تودههایی که در پستان به وجود میآیند لزوماً سرطانی و خطرناک نیستند! این تودهها گاهی کیستهایی کوچک و پر از مایع هستند و در اکثر مواقع به دلایلی به غیر از سرطان ایجاد میشوند. برای مثال وضعیت فیبروکیستیک پستان عاملی شایع در اکثر خانمها است. فیبروکیستیک تغییراتی غیر عادی در پستان ایجاد میکند که ممکن است همراه با درد و سوزش و همچنین ایجاد یک توده پستانی باشد.
علاوه بر وضعیت فیبروکیستیک وجود کیست در سینه ممکن است منجر به خروج مایعات غیر طبیعی از نوک پستان شود. بنابراین اگر متوجه توده یا تغییرات شدید در بافت پستان شدید که جدید و ادامه دار بودند با پزشک خود تماس بگیرید. تغییراتی که بیش از یک سیکل کامل قاعدگی طول میکشند و بزرگتر و برجسته تر میشوند قابل استناد هستند. اگر در دوران سیکل قاعدگی خود به سر میبرید تا بعد از پریود صبر کنید تا ببینید که آیا توده یا سایر تغییرات پستان به خودی خود ناپدید میشوند یا خیر!
برای تشخیص سرطان سینه به چه دکتری مراجعه کنید؟
برای معاینه های اولیه پستان شما باید به یک متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایید و در صورت مشاهده هرگونه توده سرطان در سینه باید به جراح پستان فوق تخصص سرطان سینه جهت انجام آزمایشات و تشخیص سرطان سینه مراجعه کنید.
هنگام مراجعه به جراح سینه و انجام آزمایشات از پاسخی که توسط پزشک دریافت میکنید، اطمینان حاصل کنید. از پزشک یک برنامه منظم برای نظارت و درمان دریافت کنید و در صورتی که با توصیه اولین پزشک و شیوه درمانی وی راحت نیستید، در دریافت نظر دومین پزشک تردید نکنید.
خودآزمایی پستان: یک عادت ماهانه برای سلامت شما
انجام خودآزمایی پستان را تبدیل به یک روتین در زندگی کنید. هرچه بیشتر تست سرطان سینه در منزل انجام دهید و سینههای خود را معاینه کنید، بیشتر در مورد آنها یاد خواهید گرفت و تشخیص اینکه چیزی تغییر کرده است برای شما آسان تر میشود. حداقل یک بار در ماه خودآزمایی پستان را انجام دهید تا با ظاهر و احساس طبیعی سینههای تان آشنا شوید. انجام خودآزمایی پستان را تبدیل به یک عادت کنید. تست خودآزمایی پستان را پس از پایان قاعدگی و زمانی که سینههای شما کمترین احتمال ورم و حساسیت را دارند انجام دهید. اگر یائسه هستید روز خاصی را در تقویم علامت بزنید و هر ماه در همان روز تست سرطان سینه در منزل را انجام دهید.
قسمتهای مختلف سینه را به خوبی بشناسد؛ برای مثال قسمت فوقانی و بیرونی نزدیک زیر بغل دارای برجسته ترین تودهها و برجستگیها است. نیمه پایینی سینه شبیه ساحل شنی یا سنگریزه است. ناحیه زیر نوک پستان مانند مجموعه ای از دانههای درشت احساس میشود. با شناختن این نواحی میتوانید به راحتی تغییرات غیر عادی پستان را حس کنید. اگر یافتههای خود را ثبت کنید در پایان سال نقشه کوچکی از تغییرات پستانی خود را خواهید داشت. این کار به شما کمک میکند تا اختلالات پستانی خود را با انجام ماهیانه خودآزمایی پستان، به راحتی تشخیص دهید.www.breastcancer.org







